Starość to „nie ciężar, z którym trzeba sobie radzić, ale dar, który należy pielęgnować”

VI Światowy Dzień Dziadków i Osób Starszych to idealna okazja, by przypomnieć o roli seniorów w Kościele. Przeczytaj wywiad z Vittorio Scelzo z Watykanu i sprawdź, dlaczego starość to dar, o który należy dbać na co dzień.

Więcej artykułów znajdziesz na stronie głównej: ewtn.pl

Źródło: Vatican News
Photo credit: Vatican Media
Tekst został przetłumaczony i opracowany na podstawie oryginalnych materiałów źródłowych przez EWTN Polska.
Jeśli chcesz być na bieżąco zapraszamy do zapisania się do newslettera.

„Nie wystarczy organizować usług opiekuńczych; musimy budować relacje”. Tylko w ten sposób „pewność bycia niezapomnianym przez Boga” może stać się „codziennym doświadczeniem bycia niezapomnianym przez własną parafię i rodzinę”.

Tymi słowami w wywiadzie dla Vatican News Vittorio Scelzo, urzędnik Dykasterii ds. Świeckich, Rodziny i Życia oraz szef jej duszpasterstwa osób starszych, podsumował sześć lat, jakie minęły od ustanowienia Światowego Dnia poświęconego dziadkom i osobom starszym. W tym roku obchodzono go w niedzielę, 26 lipca, w święto św. Joachima i Anny, rodziców Najświętszej Maryi Panny – czyli „dziadków Jezusa”.

Światowy Dzień Dziadków i Osób Starszych doczekał się w tym roku swojej szóstej „edycji”. Spoglądając wstecz, jak można podsumować tę dotychczasową drogę?

Przez te lata Światowy Dzień stopniowo na stałe wpisał się w życie Kościoła. Zrodzony jako odpowiedź na izolację spowodowaną pandemią COVID-19, nadał refleksji nad starością szersze i bardziej spójne ramy. Naszym celem nigdy nie było po prostu obchodzenie specjalnego dnia raz w roku, ale raczej wspieranie rozwoju autentycznego duszpasterstwa osób starszych, zdolnego wyjść poza postrzeganie starości ograniczające się jedynie do opieki i pomocy. Osoby starsze nie są już postrzegane tylko jako odbiorcy usług charytatywnych, ale jako aktywne podmioty życia duszpasterskiego. Stanowią one znaczną część Ludu Bożego i to niezwykle ważne, aby otrzymywały taką uwagę duszpasterską, na jaką zasługują. Długoterminowym wyzwaniem jest przekształcenie tej świadomości w stałą praktykę duszpasterską i włączenie jej w drogę formacyjną wspólnot kościelnych.

Temat wybrany przez papieża Leona XIV, „Nigdy o tobie nie zapomnę” (Iz 49, 15), podkreśla bliskość Boga i zaangażowanie wspólnoty na rzecz osób starszych, zwłaszcza tych najbardziej samotnych. Jakie konkretne perspektywy otwiera to orędzie?

Słowa z Księgi Izajasza otwierają bardzo znaczące perspektywy. Przede wszystkim wzywają nas do przezwyciężenia tego, co papież Franciszek określał „kulturą odrzucenia”, zachęcając wspólnoty, by same wychodziły i szukały osób starszych. W czasach, gdy wartość człowieka mierzy się jego wydajnością, ci, którzy tracą siły lub pamięć, ryzykują, iż poczują się całkowicie zapomniani. Leon XIV dodaje, iż „miłość Boga, który o nikim nie zapomina, jest odpowiedzią na anonimowość, w której tak często gubi się ludzkie życie”. Orędzie to przypomina nam, iż misją Kościoła jest uczynienie tego Boskiego „niezapominania” widzialnym i namacalnym, co zresztą jest echem encykliki Magnifica humanitas.

Nie wystarczy tylko w słowach potwierdzać godności osób starszych; musimy wychodzić im na spotkanie, zbliżać się poprzez wizytę lub uścisk. W ujęciu praktycznym Papież prosi wiernych, aby odwiedzali osoby starsze – to zaproszenie ma szczególną wagę o tej porze roku, naznaczonej letnimi upałami i samotnością, która często bywa wtedy jeszcze bardziej dotkliwa niż w innych okresach. Może to wydawać się – i w istocie jest – wezwaniem do większej troski społecznej. Doświadczenie uczy nas jednak, iż taka bliskość przestanie być tylko pojedynczym gestem dopiero wtedy, gdy osoby starsze znajdą się naprawdę w centrum życia Kościoła. Wtedy każdy dostrzeże, jak cenna jest ich obecność: to nie jest ciężar, z którym trzeba sobie radzić, ale dar, który należy pielęgnować.

Jak to wygląda w praktyce?

W praktyce oznacza to, iż wspólnota musi wziąć na siebie odpowiedzialność za rozwiązanie problemu samotności, która jest prawdziwym ubóstwem starości. Nie wystarczy organizować usług; musimy budować relacje. Jak często powtarzamy w Dykasterii, wyzwaniem jest przejście „od asystencji do egzystencji” (od zwykłej opieki do autentycznej obecności), tworząc takie formy życia, w których osoby starsze czują, iż należą do wspólnotowego „my”. Pewność, iż Bóg o nas nie zapomniał, musi stać się codziennym doświadczeniem tego, iż nie zapomniała o nas własna parafia i rodzina.

Przez te lata zebraliście wiele znaczących doświadczeń z diecezji i parafii. Czy są jakieś szczególnie udane inicjatywy lub dobre praktyki, które odzwierciedlają rosnącą świadomość potrzeb seniorów?

Oczywiście. Bieżący monitoring Dykasterii ukazuje niezwykłą kreatywność duszpasterską, która przybiera różne formy w zależności od kontekstu geograficznego. W wielu diecezjach w Ameryce Łacińskiej obchody są ściśle związane z kultem św. Anny. W Wenezueli duszpasterstwo osób starszych angażuje się zwłaszcza w to, aby orędzie „Nigdy o tobie nie zapomnę” dotarło do wszystkich seniorów dotkniętych niedawnym trzęsieniem ziemi. Azja i Afryka również oferują wiele inicjatyw, które, począwszy od Światowego Dnia, ponownie stawiają osoby starsze w samym sercu życia kościelnego. Diecezja Kampala w Ugandzie jest prawdopodobnie tą, która może się pochwalić najbardziej rozległymi działaniami. Z kolei w Indiach to młodzi ludzie od lat tworzą kampanie w mediach społecznościowych, aby promować ten Światowy Dzień.

Praktyką, która rozprzestrzenia się wszędzie i którą mocno wspieramy, jest odwiedzanie osób starszych żyjących w pojedynkę. Wiele parafii zorganizowało regularne wizyty towarzyskie, tworząc specjalne grafiki dla wolontariuszy. W Europie wyróżniają się z kolei projekty promujące „przymierze międzypokoleniowe”, gromadzące młodych i starszych na wspólnej modlitwie czy rekreacji. Pozwala to przezwyciężyć podziały pokoleniowe, które ostatecznie zubażają obie grupy. Kiedy osoby starsze wracają do centrum życia społeczności, zyskuje na tym cała wspólnota.

Ojciec Święty zachęca Kościół, by bliskość wobec osób starszych stała się zwyczajnym stylem życia eklezjalnego, a nie czymś, co ogranicza się do jednego dnia. Jakie są w tej chwili główne wyzwania, aby to urzeczywistnić?

Przede wszystkim potrzebna jest głęboka zmiana mentalności – nie tylko w społeczeństwie, ale także wśród samych osób starszych. To nie do przyjęcia, by spędzić (lub pozwolić innym na spędzenie) dwudziestu czy trzydziestu lat życia bez wyraźnego celu i misji. Starość to pora, która musi odkryć własną duchowość; nie jest to jakiś pusty okres, który trzeba czymś wypełnić lub „zarządzać nim” w oczekiwaniu na koniec. Nie możemy też udawać, iż jej nie ma, i przez cały czas żyć tak, jakby czas w ogóle nie upłynął.

Zwracając się bezpośrednio do osób starszych w swoim orędziu, papież Leon XIV kieruje do nich jasny apel: „Nie bójcie się kruchości!”. Wyjaśnia, iż ta słabość, gdy zostanie w pełni zaakceptowana, otwiera serce na modlitwę i sama w sobie staje się powołaniem. Konkretnym tego znakiem jest misja, którą Papież powierza właśnie osobom starszym: aby dołączyły do niego w wytrwałej modlitwie o to, by na świecie niedługo zapanował pokój. To jest powołanie, a nie „duchowa emerytura”.

Aby pomóc w przeżywaniu Światowego Dnia, przygotowano materiały duszpasterskie, oficjalną modlitwę i inne pomoce. Do kogo są one skierowane i jak mogą pomóc wspólnotom w konkretnym przeżywaniu tego wydarzenia?

Przygotowane materiały – tak zwany „zestaw duszpasterski”, dostępny na stronie internetowej Dykasterii – to bardzo praktyczne narzędzia mające na celu wsparcie pracy wspólnot kościelnych. Nasza propozycja jest celowo prosta: należy odprawić Mszę św. z udziałem osób starszych, w miarę możliwości w kościele katedralnym, oraz po prostu odwiedzić starszych członków wspólnoty, którzy żyją samotnie. To są niezwykle konkretne wytyczne. Zgodnie z tegorocznym tematem wspólnoty są proszone o to, by o nikim nie zapomnieć. Oznacza to odwiedzenie choćby tych, którzy są przykuci do łóżka lub nie mogą fizycznie uczestniczyć w życiu parafii. Również dla nich Światowy Dzień jest wezwaniem do odnowy i do wzięcia na poważnie prośby Leona XIV, by wstawiać się za światem, modląc się o pokój.

Rozmawiała Lorena Leonardi

ZOBACZ RÓWNIEŻ:

Królestwo Boże wzrasta po cichu przez miłość, nie przez siłę