Żywot św. Jana z Dukli OFM – franciszkanina, pustelnika, kaznodziei i patrona Polski
1. Dzieciństwo i młodość w Dukli
• Urodził się ok. 1414 r. w Dukli na Podkarpaciu, w rodzinie mieszczańskiej. Już jako młodzieniec szukał Boga w samotności. Na jakiś czas zamieszkał w pustelni w lasach pod górą Cergową, we wsi Trzciana koło Dukli. Tam przez modlitwę i post „chciał wyrobić sobie adekwatne spojrzenie na sprawy świata oraz być bliżej Boga”.
2. Franciszkanin konwentualny
• Ok. 1440 r. wstąpił do franciszkanów konwentualnych.
• Po święceniach kapłańskich powierzono mu urząd kaznodziei. Był też gwardianem, czyli przełożonym klasztorów w Krośnie i we Lwowie.
• Zasłynął jako gorliwy spowiednik. Długie godziny spędzał w konfesjonale, „wyróżniając się cierpliwością i życzliwością w stosunku do penitentów”. Ludzie szukali u niego rady życiowej, otuchy i pokrzepienia.
3. Przejście do bernardynów
• W 1463 r., mając blisko 60 lat, przeszedł do surowszej gałęzi franciszkanów – bernardynów, czyli Braci Mniejszych Obserwantów. Zrobił to pod wpływem działalności św. Jana Kapistrana, który wprowadzał reformę zakonu w Polsce.
• U bernardynów spędził 21 lat, głównie w klasztorze św. Bernardyna ze Sieny i Andrzeja Apostoła we Lwowie. Krótko mieszkał też w Poznaniu.
• Głosił kazania o życiu Ewangelią, z akcentem na rady ewangeliczne i opiekę Matki Bożej. Angażował się w misje wśród ludności prawosławnej i działalność charytatywną – odwiedzał chorych, prosił bogatych o jałmużnę dla ubogich, dzielił się posiłkiem przy furcie.
4. Ostatnie lata – ślepota i świętość
• Pod koniec życia, ok. 70. roku, utracił wzrok. Mimo to przez cały czas spowiadał – do konfesjonału docierał po omacku.
• Mówił: „Bóg daje nam krzyż na miarę naszych sił. Trzeba go nieść z wiarą, a nie narzekać”.
• Zmarł w opinii świętości 29 września 1484 r. we Lwowie, w czasie gdy współbracia odmawiali psalmy pokutne. Pochowano go bez trumny, w ziemnym grobie w chórze kościoła bernardynów.
5. Kult i kanonizacja
• Kult zaczął się zaraz po śmierci w 1484 r. przy jego grobie we Lwowie. Modlili się tam katolicy, prawosławni i Ormianie, otrzymując liczne łaski.
• W 1648 r. mieszkańcom Lwowa objawił się na obłokach podczas oblężenia miasta przez wojska Chmielnickiego. Wierzono, iż jego modlitwa uratowała Lwów. Scenę uwiecznił Jan Matejko na obrazie Bohdan Chmielnicki z Tuhaj-bejem pod Lwowem.
• Beatyfikowany 21 stycznia 1733 r. przez Klemensa XII.
• Kanonizowany 10 czerwca 1997 r. w Krośnie przez Jana Pawła II. Papież nazwał go patronem „złotej epoki świętości” w Polsce XIV-XV w..
6. Patronat i relikwie
• Patron Polski, Lwowa, archidiecezji przemyskiej i rycerstwa polskiego. Także patron Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej. • Wspomnienie liturgiczne: 8 lipca.
• Relikwie: w 1945 r. przeniesione z Lwowa do Rzeszowa, a potem do Dukli. Dziś spoczywają w sanktuarium św. Jana z Dukli w kościele oo. bernardynów w Dukli. Szczególne miejsca kultu to też pustelnie „Na Puszczy” i „Złota Studzienka” na górze Cergowskiej.
Co mówi o nim do nas dzisiaj?
Jan Paweł II w Dukli podkreślał: „Było to życie całkowicie oddane Bogu. Zaczęło się w pobliskiej pustelni. To właśnie tam, wśród ciszy i duchowej walki, «uchwycił go Bóg», i tak już pozostali razem do końca”. Św. Jan uczy wytrwałości w modlitwie, pokory w cierpieniu i służby ludziom bez względu na wyznanie.
