Żywot św. Alfonsa Marii Liguoriego, biskupa i doktora Kościoła

Wspomnienie liturgiczne: 1 sierpnia

1. Cudowne dziecko z Neapolu

Alfons Maria de Liguori urodził się 27 września 1696 roku w Marianelli pod Neapolem, w Królestwie Neapolu, jako najstarszy z ośmiorga dzieci w szlacheckiej rodzinie. Ojciec, Giuseppe, był kapitanem galer, matka Anna Cavalieri - głęboko pobożną kobietą.

Był dzieckiem genialnym. W wieku 12 lat rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Neapolitańskim, a doktorat z prawa cywilnego i kanonicznego uzyskał mając zaledwie 16 lat. Do 21 roku życia miał już własną kancelarię i uchodził za jednego z najlepszych adwokatów w Neapolu. Mówiono, iż nie przegrał żadnej sprawy. Był też wybitnie uzdolniony muzycznie - grał na klawesynie, malował, pisał poezje i był bywalcem opery.

Mimo sukcesów, nigdy nie szedł do sądu bez wcześniejszej Mszy Świętej.

2. Nawrócenie - od trybunału do ołtarza

W 1723 roku nastąpił przełom. Alfons podjął się obrony w głośnym procesie między wielmożami. Przegrał - przez intrygę i przekupstwo sędziów. Gdy zrozumiał zepsucie świata prawniczego, wyszedł z sali sądowej mówiąc: "Świecie, poznałem cię. Żegnajcie sądy!"

Przeżył głęboki kryzys. Przez trzy dni nie wychodził z domu, a potem poszedł do szpitala dla nieuleczalnie chorych, by posługiwać chorym. Pewnego dnia, nawiedzając kościół, usłyszał wewnętrzny głos: "Opuść świat i oddaj się Mnie".

Wstąpił do zgromadzenia księży pracujących wśród ubogich. Wbrew woli ojca, który marzył o jego karierze, 21 grudnia 1726 roku przyjął święcenia kapłańskie. Miał 30 lat.

3. Apostoł opuszczonych

Neapol w XVIII wieku to miasto skrajności - przepych arystokracji i nędza lazzaroni, ludzi żyjących na ulicy. Młody ks. Alfons zamieszkał wśród nich. Organizował dla nich kaplice wieczorne, uczył katechizmu, głosił misje ludowe w najprostszy sposób, tak by zrozumiał go każdy analfabeta.

Zauważył, iż najbiedniejsi duchowo są mieszkańcy górskich wiosek wokół Neapolu, opuszczeni przez duchowieństwo. Aby do nich dotrzeć, postanowił założyć nowe zgromadzenie.

9 listopada 1732 roku w Scala, małej miejscowości w górach koło Amalfi, założył Kongregację Najświętszego Odkupiciela - Redemptorystów. Hasłem zgromadzenia stały się słowa Psalmu: Copiosa apud eum redemptio - Obfite u Niego odkupienie. Papież Benedykt XIV zatwierdził regułę w 1749 roku.

Celem redemptorystów było jedno: iść do najbardziej opuszczonych i głosić im Ewangelię poprzez misje i rekolekcje.

4. Biskup wbrew woli

Alfons nie chciał żadnych godności. Był już sławnym pisarzem i misjonarzem. Jednak w 1762 roku papież Klemens XIII mianował go biskupem małej, zaniedbanej diecezji Sant'Agata dei Goti.

Miał 66 lat. Przyjął nominację z posłuszeństwa. Jako biskup był wzorem pasterza:

• osobiście wizytował każdą parafię, często pieszo,

• reformował seminarium,

• walczył z nadużyciami kleru,

• cały swój dochód rozdawał ubogim, sam żyjąc w skrajnym ubóstwie,

• nieustannie głosił misje.

Po 13 latach, schorowany i prawie niewidomy, poprosił papieża Piusa VI o zwolnienie z urzędu. W 1775 roku wrócił do swoich redemptorystów.

5. Pisarz i Doktor Kościoła

Św. Alfons jest jednym z najpłodniejszych pisarzy w historii Kościoła - napisał 111 dzieł. Dwa z nich uczyniły go gigantem teologii:

a) Teologia moralna - Theologia Moralis. W czasach, gdy dominował skrajny rygoryzm lub laksyzm, Alfons stworzył drogę środka - moralność opartą na miłosierdziu i roztropności. Stał się patronem spowiedników i moralistów.

b) Dzieła ascetyczne i maryjne. Jego arcydzieła to Uwielbienia Maryi (Le glorie di Maria), Nawiedzenia Najświętszego Sakramentu - książeczka, którą do dziś odmawiają miliony, oraz Umiłowanie Jezusa Chrystusa.

Był też kompozytorem. Najsłynniejsza włoska kolęda Tu scendi dalle stelle - Ty schodzisz z gwiazd jest jego autorstwa.

Ostatnie lata życia św. Alfonsa pełne były cierpień, które znosił z rezygnacją, powiększając je dobrowolnie umartwieniami. Cierpiał na reumatyzm, który tak wykrzywił mu kręgosłup, iż broda dotykała piersi. Do tego przyszły wewnętrzne ciemności, oszczerstwa, a choćby czasowe usunięcie go z kierownictwa własnego zgromadzenia przez intrygę.

Zmarł w klasztorze redemptorystów w Pagani pod Nocerą 1 sierpnia 1787 roku, mając 90 lat.

6. Chwała ołtarzy

• Beatyfikowany 15 września 1816 roku przez Piusa VII

• Kanonizowany w 1839 roku przez Grzegorza XVI

• W 1871 roku papież Pius IX ogłosił go Doktorem Kościoła - tytułem przyznawanym za wybitną naukę i świętość. Jest patronem adwokatów, spowiedników i teologów moralistów.

Św. Alfons uczy nas jednej rzeczy, którą sam powtarzał w każdej książce: świętość nie polega na rzeczach nadzwyczajnych, ale na niezwykłej miłości do rzeczy zwyczajnych - do modlitwy, do obowiązku i do Jezusa w Najświętszym Sakramencie i w ubogim człowieku.

"Kto się modli, ten się zbawia. Kto się nie modli, ten się potępia." - św. Alfons Maria Liguori

Le glorie di Maria - Uwielbienia Maryi / Chwała Maryi to największe dzieło maryjne św. Alfonsa i jedno z najważniejszych w historii Kościoła.

Wydane po raz pierwszy w Neapolu w 1750 roku, w czasie gdy janseniści i oświeceniowi krytycy atakowali kult maryjny jako przesadny. Alfons napisał je właśnie jako obronę kultu maryjnego.

Alfons nie tworzy nowej teologii - on zbiera jak pszczoła. Książka łączy setki cytatów Ojców i Doktorów Kościoła ze swoimi osobistymi przemyśleniami. To wielka antologia miłości do Maryi, przez którą przebija jego własne doświadczenie: jako młodzieniec, porzucając karierę prawniczą, złożył swoją szpadę szlachecką u stóp Matki Bożej.

Struktura dzieła - 5 części:

I część - Komentarz do Salve Regina (Witaj Królowo). To serce książki. Alfons rozbiera modlitwę wers po wersecie, pokazując iż Bóg dał nam Maryję jako "Bramę Niebios". Cytuje św. Bonawenturę: "Nikt nie może wejść do nieba, chyba iż przez Maryję, jak przez drzwi".

Słynne rozdziały: "Maryja naszą Nadzieją", "Maryja Matką grzeszników", "Jak Maryja ratuje od piekła".

II część - Święta maryjne. Omawia Niepokalane Poczęcie, Narodzenie, Ofiarowanie, Zwiastowanie, Nawiedzenie, Oczyszczenie, Wniebowzięcie.

III część - Siedem Boleści Maryi. Alfons pokazuje, iż jej "przedłużone męczeństwo" przy Krzyżu było większe niż męczeństwo wszystkich męczenników razem.

IV część - Dziesięć cnót Maryi. Pokora, miłość, ubóstwo, posłuszeństwo, czystość - jako wzór do naśladowania.

V część - Modlitwy, medytacje i nabożeństwa. Tu są słynne akty strzeliste, nowenny, rozważania. Dodatek to obrona prawdy o Maryi jako Pośredniczce wszystkich łask.

Dlaczego to dzieło jest tak ważne?

1. Teza Alfonsa: "Nabożny czciciel Maryi nie zginie". Nie jest to magia, ale logika: kto kocha Maryję, ten kocha Jezusa, a kto kocha Jezusa, nie chce trwać w grzechu.

2. Styl: Pisane językiem prostego ludu neapolitańskiego, pełne przykładów, historii cudów, opowiadań. Dlatego stało się bestsellerem - przetłumaczono je na ponad 60 języków.

3. W Polsce: Pierwsze wydanie w 1849 r. w Warszawie jako Uwielbienie Maryi - tylko pierwsza część. Pełne tłumaczenie o. Prokopa Kapucyna (Jana Tomasza Leszczyńskiego) ukazało się w 1896 r. jako Uwielbienia Maryi. Dziś najbardziej znane wydanie to Chwała Maryi Wydawnictwa M.

Do dziś redemptoryści uważają, iż jeżeli ktoś przeczyta Chwałę Maryi z wiarą, nie może pozostać obojętny. Sam św. Alfons mówił, iż oddałby wszystkie swoje 111 książek, byle tylko ta jedna przetrwała.