Znak/pal (נֵס – nes)

znak / pal / sztandar / proporzec/ znak ostrzegawczy / cud

Wtedy rzekł Pan do Mojżesza: «Sporządź węża i umieść go na wysokim palu; wtedy każdy ukąszony, jeżeli tylko spojrzy na niego, zostanie przy życiu». (Lb 21,8)

‎ וַיֹּ֙אמֶר יְהוָ֜ה אֶל־מֹשֶׁ֗ה עֲשֵׂ֤ה לְךָ֙ שָׂרָ֔ף וְשִׂ֥ים אֹת֖וֹ עַל־נֵ֑ס וְהָיָה֙ כָּל־הַנָּשׁ֔וּךְ
וְרָאָ֥ה אֹת֖וֹ וָחָֽי׃

Καὶ εἶπεν κύριος πρὸς Μωυσῆν ποίησον σεαυτῷ ὄφιν καὶ θὲς αὐτὸν ἐπὶ σημείου καὶ ἔσται ἐὰν δάκῃ ὄφις ἄνθρωπον πᾶς ὁ δεδηγμένος ἰδὼν αὐτὸν ζήσεται.

Et locutus est Dominus ad eum fac serpentem et pone eum pro signo qui percussus aspexerit eum vivet.

Współczesny język hebrajski zawęża znaczenie słowa nes niemal wyłącznie do „cudu”. Stąd zawołanie na czas Chanuki: nes gagol haja szam – „wielki cud stał się tam”. Jednak w czasach biblijnych słowo nes odnosiło się do czegoś fizycznie widocznego, co celowo wywyższano (podnoszono wysoko), aby z daleka błyszczało i przyciągało wzrok ludzi. W tłumaczeniach tekstów biblijnych, w których w oryginale hebrajskim występuje nes pojawiają się zatem polskie znaczenia: „wzniesiony znak”, „sztandar”, „proporzec wojenny” lub „pal”. Sam termin hebrajski wywodzi się najprawdopodobniej od rdzenia נָסַס (nâsas), oznaczającego „błyszczeć z daleka” lub „być wysoko podniesionym”. Przy wielości funkcji, które przybiera to słowo w Biblii Hebrajskiej przywołać można te najbardziej najważniejsze dla kontekstu dzisiejszego święta. Po zwycięstwie nad Amalekitami Mojżesz buduje ołtarz i nazywa go Adonaj-Nissi (יהוה נִסִּי) – „Pan jest moim sztandarem” (Wj 17,15). W przypadku buntu Koracha śmierć jego synów oraz ich stronników, którzy zginęli w wyniku kary Boskiej, miała stać się dla całego ludu znakiem ostrzegawczym (Lb 26,10). Podczas buntu izraelitów na pustyni Pan Bóg nakazał Mojżeszowi sporządzić miedzianego węża i umieścić go na wysokim palu, aby każdy ukąszony mógł na niego spojrzeć i żyć (Lb 21,8). Z kolei proroctwo Izajasza mówi o „Korzeniu Jessego”, który stanie się sztandarem dla narodów, a ludy będą szukać Jego królestwa (Iz 11,10). Dziś wzrok nasz utkwiony jest w wywyższonym na krzyżu Synu Bożym – Jezusie Chrystusie, bo w Nim jest nasze zbawienie. Cesarz Konstantyn, już po wizji, w której miał ujrzeć monogram Chrystusa, obrał zawołanie: „In hoc signo vinces” – „W tym znaku zwyciężysz” i zwyciężał w Imię Chrystusa. Znak odsyła zawsze poza siebie, a krzyż odsyła pewnie do Chrystusa, do Jego zwycięstwa i naszego w Nim zwycięstwa.