W Pendżabie (Pakistan) podpisano ustawę mającą na celu zwalczanie małżeństw dzieci

Prowincja Pendżab, gubernator Pakistanu Saleem Haider Khan. (TheGuyFromPindi, Creative Commons)

W przełomowym kroku przyjętym z zadowoleniem przez obrońców praw chrześcijan, gubernator pakistańskiej prowincji Pendżab w środę (11 lutego) podpisał rozporządzenie podnoszące minimalny prawny wiek zawarcia małżeństwa do 18 lat oraz czyniące z małżeństwa z nieletnim przestępstwo niepodlegające zwolnieniu za kaucją, zagrożone karą do siedmiu lat więzienia.

Gubernator Saleem Haider Khan podpisał Punjab Child Marriage Restraint Ordinance 2026 na podstawie artykułu 128 ust. 1 konstytucji, ponieważ zgromadzenie prowincji w tej chwili nie obraduje. Rozporządzenie wchodzi natychmiast w życie na terenie najludniejszej prowincji kraju, zamieszkanej przez ponad 120 milionów ludzi, w tym znaczącą mniejszość chrześcijańską.

Rozporządzenie zastępuje przepisy niemal stuletniej ustawy Punjab Child Marriage Restraint Act z 1929 roku, na mocy której minimalny wiek zawarcia małżeństwa wynosił 18 lat dla mężczyzn i 16 lat dla kobiet. Nowe przepisy znoszą to rozróżnienie ze względu na płeć, ustanawiając 18 lat jako minimalny wiek dla obu płci.

Zgodnie ze znowelizowanymi ramami prawnymi każdy, kto zawiera, umożliwia lub promuje małżeństwo z nieletnim, podlega surowym karom. Sprawcom grozi do siedmiu lat więzienia oraz grzywna w wysokości do 1 miliona rupii pakistańskich (3 500 dolarów). Wszystkie przestępstwa przewidziane w rozporządzeniu są klasyfikowane jako ścigane z urzędu, niepodlegające zwolnieniu za kaucją i niepodlegające ugodzie, co oznacza, iż policja może rejestrować sprawy bez wcześniejszej zgody sądu, kaucja nie jest automatycznie przyznawana, a spraw nie można prywatnie załatwiać między stronami.

Prawo przewiduje również kary dla urzędników rejestrujących małżeństwa, znanych jako Nikah Khawans, którym zakazuje się rejestrowania małżeństw z udziałem osób poniżej 18. roku życia. Za naruszenie grozi kara do roku więzienia oraz grzywna w wysokości 100 000 rupii (357 dolarów).

Osobom dorosłym, które zawierają małżeństwo z dzieckiem, grozi bezwzględne pozbawienie wolności w wymiarze nie krótszym niż dwa lata i do trzech lat, a także grzywna w wysokości do 500 000 rupii pakistańskich (1 787 dolarów).

W istotnym rozszerzeniu odpowiedzialności karnej rozporządzenie kwalifikuje wspólne pożycie wynikające z małżeństwa z nieletnim jako „znęcanie się nad dzieckiem”, zagrożone karą od pięciu do siedmiu lat więzienia oraz minimalną grzywną w wysokości 1 miliona rupii (3 500 dolarów), niezależnie od tego, czy małoletni rzekomo wyraził zgodę.

Rozporządzenie dodatkowo kryminalizuje handel dziećmi związany z małżeństwami oraz nakłada odpowiedzialność prawną na rodziców i opiekunów. Każdy opiekun lub osoba, która promuje, umożliwia lub nie zapobiega małżeństwu z udziałem dziecka, czy to umyślnie, czy wskutek zaniedbania, może zostać skazana na od dwóch do trzech lat bezwzględnego więzienia oraz grzywnę w wysokości do 500 000 rupii pakistańskich (1 787 dolarów).

Wszystkie sprawy na mocy rozporządzenia będą rozpatrywane wyłącznie przez sądy Courts of Session i muszą zostać zakończone w ciągu 90 dni, co ma zapobiegać przewlekłości postępowań. Rozporządzenie ma na celu unowocześnienie przepisów dotyczących ochrony dzieci w Pendżabie, usunięcie dyskryminacji ze względu na płeć w zakresie minimalnego wieku małżeńskiego oraz wzmocnienie zabezpieczeń przed wykorzystywaniem i nadużyciami.

Przywódcy chrześcijańscy przyjęli rozporządzenie z zadowoleniem, określając je jako dawno oczekiwaną reformę i wzywając ustawodawców, by przekształcili je w stałe prawo, gdy zgromadzenie ponownie się zbierze.

„Ustanowienie 18 lat jako jednolitego minimalnego wieku wysyła jasny sygnał, iż małżeństwa z udziałem dzieci nie będą tolerowane” – powiedział Ejaz Alam Augustine, chrześcijański członek Zgromadzenia Pendżabu i były prowincjonalny minister ds. praw człowieka i mniejszości.

Stwierdził, iż reforma przybliża prawo prowincji do konstytucyjnych gwarancji oraz zobowiązań Pakistanu wynikających z Konwencji ONZ o Prawach Dziecka.

Augustine dodał, iż podniesienie granicy wieku było konieczne, aby chronić nieletnie dziewczęta, w tym z mniejszości, przed wymuszonymi konwersjami religijnymi pod pozorem małżeństw islamskich. Z zadowoleniem przyjmując zaostrzony system kar, podkreślił, iż rozporządzenie musi zostać uchwalone jako prawo stałe, by zapewnić długoterminową ochronę. Rozporządzenia ogłoszone przez gubernatora tracą moc, jeżeli nie zostaną zatwierdzone przez legislatywę w konstytucyjnie określonym terminie.

Przez lata krajowe i międzynarodowe koalicje rzecznicze zabiegały o podniesienie minimalnego wieku zawarcia małżeństwa dla dziewcząt z 16 do 18 lat, argumentując, iż poprzednie prawo było dyskryminujące ze względu na płeć i narażało nastoletnie dziewczęta na przymusowe małżeństwa i przemoc. Choć ustawa z 1929 roku przewidywała sankcje za zawieranie lub udzielanie ślubów małżeństw z nieletnimi, egzekwowanie tych przepisów powszechnie uważano za słabe.

Tehmina Arora, dyrektor ds. rzecznictwa na Azję w ADF International, określiła rozporządzenie jako istotny krok naprzód, szczególnie dla dziewcząt z religijnych wspólnot mniejszościowych.

„Na przestrzeni lat wiele nieletnich dziewcząt w Pakistanie, szczególnie w prowincjach Pendżab i Sindh, było rzekomo nielegalnie wydawanych za mąż po uprowadzeniu i przymusowej konwersji” – powiedziała Arora. „Mamy nadzieję, iż to rozporządzenie pomoże odstraszyć od takich zdarzeń oraz iż legislatywa prowincji uchwali je jako ustawę i będzie je wdrażać bez uprzedzeń religijnych”.

Wysiłki na rzecz nowelizacji ustawy z 1929 roku napotykały opór części przywódców religijnych i partii politycznych. Rada Ideologii Islamskiej, konstytucyjny organ doradczy, wcześniej sprzeciwiała się podniesieniu wieku małżeńskiego dla dziewcząt, argumentując, iż prawo islamskie nie określa konkretnego minimalnego wieku powiązanego z nowoczesnymi definicjami ustawowymi.

Kluczowy rozwój prawny nastąpił w kwietniu 2024 roku, kiedy sędzia Shahid Karim z Sądu Najwyższego w Lahore unieważnił rozróżnienie wieku ze względu na płeć w sekcji 2(a) ustawy z 1929 roku jako niekonstytucyjne. Sąd orzekł, iż przepis ustanawiający 16 lat jako minimalny wiek dla kobiet był „pozbawiony podstawy prawnej i nie wywołuje skutków prawnych” oraz nakazał rządowi prowincji zmianę prawa w ciągu 15 dni.

Choć ustawodawcy i działacze proponowali w 2024 roku dodatkowe reformy, w tym surowsze mechanizmy weryfikacji wieku, takie jak obowiązkowe sprawdzanie danych w rejestrach narodowych dowodów tożsamości, propozycje te były dyskutowane w latach 2024–2025, ale nie zostały uchwalone przed ogłoszeniem rozporządzenia.

Oczekuje się, iż rozporządzenie trafi pod formalne obrady Zgromadzenia Pendżabu po jego ponownym zwołaniu. Grupy rzecznicze twierdzą, iż przegląd legislacyjny stworzy możliwość wzmocnienia zabezpieczeń wykonawczych, w tym jaśniejszego określenia odpowiedzialności osób udzielających ślubów małżeństw z nieletnimi oraz rozbudowania środków ochrony skoncentrowanych na dzieciach.

„Reforma legislacyjna to istotny kamień milowy” – powiedziała Arora. „Ale jej sukces będzie ostatecznie zależał od skutecznego egzekwowania prawa, koordynacji instytucjonalnej i trwałej świadomości społecznej”.

Pakistan, gdzie ponad 96 procent ludności stanowią muzułmanie, zajął ósme miejsce na World Watch List 2026 Open Doors – liście krajów, w których chrześcijanie doświadczają najcięższych prześladowań.

Źródło: Morning Star News