Ustawa w Indiach ułatwia rządowi przejęcie majątku kościelnego

Indie, Chennai, Zdjęcie: Vellu / Pixabay

W Indiach projekt nowelizacji ustawy o zagranicznym finansowaniu organizacji pozarządowych wywołał zdecydowany sprzeciw Kościołów i organizacji mniejszościowych. Liderzy chrześcijańscy ostrzegają, iż nowe przepisy mogą umożliwić państwu przejmowanie szkół, szpitali i instytucji charytatywnych budowanych przez dziesięciolecia, także tych prowadzonych przez wspólnoty religijne.

Rząd przedstawił projekt Foreign Contribution (Regulation) Amendment Bill 25 marca 2026 roku w Lok Sabha, niższej izbie parlamentu. Oficjalnie ma on uszczelnić zasady zarządzania majątkiem organizacji, które utracą rejestrację uprawniającą do przyjmowania środków z zagranicy. Przeciwko projektowi zaprotestowały m.in. Konferencja Biskupów Katolickich Indii, Narodowa Rada Kościołów w Indiach, Evangelical Fellowship of India, All India Catholic Union, organizacje muzułmańskie, partie opozycyjne, prawnicy i przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego.

Największe obawy budzi zapis pozwalający powołanemu przez rząd organowi przejmować kontrolę nad majątkiem organizacji, której rejestracja FCRA zostanie cofnięta, zawieszona, wygaśnie lub nie zostanie odnowiona. jeżeli organizacja nie odzyska statusu w określonym czasie, jej aktywa mogą trwale przejść pod kontrolę państwa, zostać przekazane ministerstwom lub samorządom albo sprzedane, a środki trafią do budżetu centralnego.

Przedstawiciele Kościołów podkreślają, iż nie kwestionują potrzeby przejrzystości i rozliczalności, ale projekt ich zdaniem narusza konstytucyjne gwarancje własności, wolności religijnej i prawa wspólnot do prowadzenia własnych instytucji. Wskazują też na brak kontroli sądowej i mechanizmów odwoławczych. Organizacje często tracą rejestrację nie z powodu nadużyć, ale przez błędy formalne, niejasne wymogi lub techniczne problemy w dokumentacji.

Szczególne kontrowersje budzi możliwość przejęcia majątku finansowanego z różnych źródeł. jeżeli dana nieruchomość powstała choć częściowo dzięki środkom zagranicznym, może zostać objęta decyzją organu państwowego, a organizacja musiałaby osobno ubiegać się o odzyskanie części sfinansowanej ze środków krajowych. Eksperci oceniają taki mechanizm jako praktycznie niewykonalny i podatny na nadużycia.

Ustawa FCRA reguluje zagraniczne finansowanie indyjskich organizacji pozarządowych od 1976 roku. Po dojściu do władzy rządu Narendry Modiego liczba cofniętych licencji gwałtownie wzrosła. Według Amnesty International do marca 2026 roku status FCRA utraciło 21 933 organizacji. Szczególnie dotknięte zostały podmioty chrześcijańskie, w tym World Vision India, Church’s Auxiliary for Social Action, organizacje Kościoła Północnych Indii oraz Evangelical Fellowship of India.

Rząd uzasadnia projekt koniecznością przeciwdziałania nadużyciom, zagrożeniom dla bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego, wskazując m.in. na obawy dotyczące przymusowych konwersji. Liderzy chrześcijańscy odpowiadają, iż w praktyce uderzy to przede wszystkim w szkoły, szpitale, sierocińce i programy pomocowe prowadzone w regionach, gdzie państwowa infrastruktura jest ograniczona.

Po fali krytyki minister ds. parlamentarnych Kiren Rijiju ogłosił 1 kwietnia odroczenie prac nad projektem do kolejnej sesji parlamentu, spodziewanej w lipcu. Kościoły uznały to jednak za niewystarczające, ponieważ projekt nie został wycofany. Część komentatorów ocenia decyzję jako taktyczny ruch przed wyborami w stanie Kerala, gdzie chrześcijanie stanowią znaczącą grupę wyborców.

Chrześcijańskie organizacje domagają się skierowania projektu do komisji parlamentarnej i przeprowadzenia szerokich konsultacji. Prawnicy wskazują, iż jeżeli ustawa zostanie przyjęta bez istotnych zmian, możliwe są skargi konstytucyjne do sądów wyższych.

Według krytyków problem wykracza poza jedną nowelizację. Chodzi o coraz ciaśniejsze regulacje, które ograniczają przestrzeń działania społeczeństwa obywatelskiego. Kościoły podkreślają, iż kontrola finansowania jest potrzebna, ale nie może prowadzić do arbitralnego przejmowania majątku ani paraliżowania działalności instytucji służących najuboższym.

Źródło opr.: Christian Daily