"Twoją duszę miecz przeniknie, aby na jaw wyszły zamysły serc".15 września Obchodzimy wspomnienie Najświętszej Maryi Panny Bolesnej

15 września Kościół obchodzi wspomnienie Najświętszej Maryi Panny Bolesnej, przypominające o Jej szczególnej więzi z cierpiącym Chrystusem oraz udziale w Jego męce. Od wieków postać Maryi doświadczającej boleści zajmuje ważne miejsce w chrześcijańskiej pobożności, znajdując wyraz w liturgii, sztuce i tradycji wiernych.

Historia pierwszego święta

Pierwsze obchody tego święta miały miejsce w Niemczech, w diecezji kolońskiej, już w 1423 roku. Jego ustanowienie wiązało się z upamiętnieniem cierpienia Maryi oraz wynagrodzeniem za profanacje i zniszczenia, których podczas wojen husyckich dopuszczano się wobec katolickich kościołów. Początkowo uroczystość przypadała na piątek po trzeciej niedzieli wielkanocnej. W 1727 roku papież Benedykt XIII zdecydował o wprowadzeniu jej w całym Kościele, a także zmienił termin obchodów na piątek poprzedzający Niedzielę Palmową. W wyniku reformy kalendarza liturgicznego zrezygnowano jednak z obchodzenia tego święta.

Znaczenie drugiego święta

Drugie święto koncentruje się na osobie Maryi jako Matce Bożej Bolesnej oraz Królowej Męczenników. Jego wymowa różni się od pierwszego święta, ponieważ nie skupia się przede wszystkim na związku cierpienia Maryi z męką Chrystusa, ale ukazuje je w perspektywie wydarzeń z Jej życia. W liturgicznym wspomnieniu przywoływane są najważniejsze momenty, w których Maryja doświadczała bólu i cierpienia, towarzysząc swojemu Synowi.

Rozwój święta

Rozpowszechnianie tego święta rozpoczęli członkowie zakonu serwitów. Od 1667 roku jego obchody stopniowo wprowadzano w kolejnych diecezjach. Kolejnym ważnym etapem było rozszerzenie święta na cały Kościół przez papieża Piusa VII w 1814 roku. Uroczystość została wówczas wyznaczona na trzecią niedzielę września. Dopiero później, za pontyfikatu św. Piusa X, ustalono jej stałą datę na 15 września.

Tradycja święta w Polsce

Oba święta związane z boleściami Maryi stosunkowo wcześnie znalazły swoje miejsce również w polskiej tradycji liturgicznej. Świadczy o tym między innymi krakowski mszał z 1484 roku, w którym zamieszczono dwie Msze: De tribulatione Beatae Virginis oraz De quinque doloribus B. M. Virginis. Podobne formularze liturgiczne znalazły się również w późniejszych mszałach — wrocławskim z 1512 roku oraz poznańskim z 1555 roku.

Siedem boleści Maryi

Od XIV wieku często pojawiał się motyw siedmiu boleści Maryi. Są nimi:

1. Proroctwo Symeona - „Oto Ten przeznaczony jest na upadek... A Twoją duszę miecz przeniknie, aby na jaw wyszły zamysły serc wielu" (Łk 2, 34a. 35).
2. Ucieczka do Egiptu (Mt 2, 13-14)
3. Zgubienie Jezusa (Łk 2, 43-45)
4. Spotkanie z Jezusem na Drodze Krzyżowej (Ewangelie o nim nie wspominają)
5. Ukrzyżowanie i śmierć Jezusa (Mt 27, 32-50; Mk 15, 20b-37; Łk 23, 26-46; J 19, 17-30)
6. Zdjęcie Jezusa z krzyża (Mk 15, 42-47; Łk 23, 50-54; J 19, 38-42)
7. Złożenie Jezusa do grobu (Mt 27, 57-61; Mk 15, 42-47; Łk 23, 50-54; J 19, 38-42)

Maryja wobec cierpienia

Maryja nie ograniczała się jedynie do obserwowania męki i śmierci swojego Syna, ale w sposób szczególny uczestniczyła w Jego cierpieniu. Jej ból był naturalną konsekwencją matczynej miłości — widok umierającego dziecka jest dla matki źródłem ogromnego ucisku. W przypadku Maryi doświadczenie to miało jednak wyjątkowy wymiar, ponieważ była świadoma szczególnej misji Jezusa i wiedziała, iż poprzez swoją ofiarę dokonuje On zbawienia ludzkości. Z tego względu Jej cierpienie pod krzyżem miało charakter wyjątkowy i głęboki.

Święci czciciele Maryi

Wśród osób szczególnie związanych z kultem Matki Bożej Bolesnej znajdują się liczni święci i błogosławieni. Do najbardziej znanych należą siedmiu założycieli zakonu serwitów, działających w XIII wieku, a także św. Bernardyn ze Sieny (zm. 1444) i bł. Władysław z Gielniowa (zm. 1505). Szczególne miejsce zajmują również św. Paweł od Krzyża, założyciel zgromadzenia pasjonistów (zm. 1775), oraz św. Gabriel od Boleści Maryi (zm. 1860), który swoje życie zakonne poświęcił szczególnej czci cierpiącej Matki Bożej.

Motywy Matki Bolesnej

Wizerunki Matki Bożej Bolesnej na przestrzeni wieków przybierały różne formy. Najstarsze przedstawienia ukazują Maryję stojącą pod krzyżem, przy którym umiera Chrystus. Od XIV wieku coraz częściej pojawia się motyw Piety, przedstawiający Maryję trzymającą na kolanach ciało zmarłego Jezusa. W tym samym okresie rozpowszechniają się także przedstawienia Maryi, której serce lub pierś przebija pojedynczy miecz. Z czasem liczba mieczy wzrastała, aż do symbolicznych siedmiu, nawiązujących do siedmiu boleści Matki Bożej.

Motyw cierpienia Maryi znalazł swoje odzwierciedlenie również w średniowiecznej literaturze religijnej, czego szczególnym przykładem jest hymn Stabat Mater, poświęcony Jej boleściom pod krzyżem. W tradycji polskiej temat współcierpienia Maryi z Chrystusem obecny jest także w wielkopostnym nabożeństwie Gorzkich Żali, które ukazuje Jej udział w wydarzeniach związanych z męką i odkupieniem człowieka.

Wspomnienie Najświętszej Maryi Panny Bolesnej kieruje naszą uwagę na cierpienia, których doświadczyła Maryja, pozostając w szczególnej więzi ze swoim Synem. Jej jedność z Chrystusem obejmowała nie tylko Jego ziemskie życie, ale także uczestnictwo w wydarzeniach Jego męki i śmierci. W ten sposób Maryja jawi się jako Ta, która w wyjątkowy sposób współdzieliła cierpienie Chrystusa

źródło:idziemy.pl