„To zgorszenie wiernych”. List Szczecinian po spotkaniu z Grzegorzem Braunem

Zdjęcie: Grzegorz Braun

Wykorzystanie przestrzeni parafialnej do agitacji politycznej narusza nie tylko ducha, ale i literę norm regulujących sposób korzystania z obiektów kościelnych – piszą do salezjanów autorzy listu otwartego.

Publikujemy tekst listu otwartego do przełożonego Inspektorii Pilskiej Towarzystwa Salezjańskiego, ks. Tadeusza Itrycha SDB. List został wysłany 19 grudnia 2025 roku przez grupę wiernych ze Szczecina. Autorzy listu otrzymali potwierdzenie odbioru przesyłki. Nie otrzymali jednak żadnej odpowiedzi.

*

Szanowny Księże Inspektorze,

z troską i poczuciem odpowiedzialności wobec wspólnoty wiernych zwracamy się do Was w związku z wydarzeniem, które miało miejsce w dniach 12–14 grudnia 2025 r. w Szczecinie, kiedy poseł Grzegorz Braun, lider ugrupowania Konfederacja Korony Polskiej i europoseł uczestniczył w spotkaniu z miejscowymi sympatykami w jednej z sal domu zakonnego parafii św. Jana Bosko, należącej do salezjanów. Pierwotnie miało się ono odbyć w pomieszczeniach seminarium duchownego przy ul. Pawła VI, ale ze względu na polityczny charakter wydarzenia władze seminarium ostatecznie cofnęły wcześniejszą zgodę. W tej sytuacji spotkanie z udziałem Grzegorza Brauna i towarzyszącego mu Mateusza Piskorskiego – znanego w przestrzeni medialnej i prawnej z oskarżeń o poważne czyny o charakterze szpiegowskim – odbyło się w sali domu zakonnego salezjanów w Szczecinie („Goście Kawiarenki politycznej komentują wizytę Grzegorza Brauna w Szczecinie”, Radio Szczecin, 14 grudnia 2025 r.).

Celem tego spotkania była polityczna agitacja, co zostało potwierdzone relacjami uczestników, a także mocno wybrzmiało w przemówieniach Grzegorza Brauna na temat polityki krajowej, w jego krytyce aktualnej polityki państwa w kwestiach międzynarodowych oraz w promowaniu programów politycznych własnego ugrupowania („Goście Kawiarenki politycznej komentują wizytę Grzegorza Brauna w Szczecinie”, Radio Szczecin, 14 grudnia 2025 r.).

Drugim wymiarem tej sprawy jest, znany z przekazów medialnych, publiczny wizerunek posła Brauna, którego postawa i wypowiedzi pozostają w sprzeczności z podstawowymi zasadami Ewangelii oraz nauczania Kościoła katolickiego wobec drugiego człowieka i reguł dialogu społecznego. Dowodem może być fakt, iż w lipcu 2025 r. Instytut Pamięci Narodowej wszczął śledztwo dotyczące publicznych wypowiedzi posła Brauna, które – zdaniem śledczych – „wbrew faktom zaprzeczały zbrodniom ludobójstwa” popełnionym w nazistowskich obozach zagłady, w tym w Auschwitz-Birkenau („Sprawa wypowiedzi Brauna. IPN wszczął śledztwo”, Polska Agencja Prasowa, 14 lipca 2025 r.).

W publicznej aktywności europosła notowane są także incydenty o charakterze awanturniczym, które w mediach opisywano jako ofensywne wobec wspólnot żydowskich, czego przykładem jest incydent z użyciem gaśnicy przeciw zapaleniu świec chanukowych w Sejmie – akt interpretowany szeroko jako prowokacyjny i godzący w wolność wyznania i godność innej wspólnoty religijnej („W Sejmie zapłonęła chanukija. Pod Sejmem protest Grzegorza Brauna z gaśnicami”, Rzeczpospolita, 30 grudnia 2024 r.). Ponadto w Parlamencie Europejskim Grzegorz Braun został usunięty z sali obrad podczas sesji upamiętniającej Ofiary Holokaustu w styczniu 2025 r. po tym, jak wielokrotnie zakłócał minutę ciszy, wołając o modlitwę za „ofiary Syrii i Gazy”, co zostało ocenione jako nieodpowiednie i niezgodne z porządkiem obrad (Polskie Radio, 29 stycznia 2025 r.).

Warto w tym miejscu podkreślić, iż sprzeciw wobec antysemityzmu nie jest w nauczaniu Kościoła jedynie postulatem etycznym, ale elementem doktrynalnym. Deklaracja „Nostra aetate” stwierdza jednoznacznie, iż Kościół „potępia wszelkie przejawy nienawiści, prześladowań i antysemityzmu skierowane przeciwko Żydom kiedykolwiek i przez kogokolwiek” (NA, nr 4). W tym sensie publiczne działania i wypowiedzi, które są powszechnie interpretowane jako godzące w pamięć Zagłady lub w godność wspólnoty żydowskiej, nie mogą być traktowane jako marginalne kontrowersje polityczne, ale jako postawy stojące w jawnej sprzeczności z oficjalnym nauczaniem Kościoła katolickiego.

Opisane zachowania i wypowiedzi – niezależnie od politycznych interpretacji – mają dla wielu obserwatorów wydźwięk sprzeczny z chrześcijańskimi zasadami miłości bliźniego, prawdy i sprawiedliwości, które Ewangelia określa jako centralne dla życia wierzących. Ewangelia wg św. Mateusza naucza jednoznacznie, iż przykazanie miłości bliźniego jest równie ważne jak przykazanie miłości Boga (Mt 22,37–40). Zatem uczestnictwo człowieka o tak kontrowersyjnych poglądach i zachowaniach w politycznym spotkaniu w obiekcie kościelnym może być odczytane przez wiernych jako upolitycznienie przestrzeni sakralnej przez udostępnienie jej na rzecz konkretnego środowiska politycznego.

Warto przypomnieć, iż prawo kanoniczne wprost określa przeznaczenie miejsc kościelnych. Zgodnie z kan. 1210 Kodeksu Prawa Kanonicznego, w miejscach świętych dopuszcza się wyłącznie to, „co służy wykonywaniu lub popieraniu kultu, pobożności i religii”, natomiast zabrania się wszystkiego, co „nie licuje ze świętością miejsca”. Choć spotkanie miało miejsce w sali domu zakonnego, a nie bezpośrednio w przestrzeni liturgicznej, to także ten obiekt kojarzyć się powinien z działalnością parafialną i duszpasterską. Wykorzystanie tej przestrzeni do jakiejkolwiek agitacji politycznej narusza nie tylko ducha, ale i literę norm kościelnych regulujących sposób korzystania z obiektów kościelnych.

Ponadto Kościół katolicki w swoich dokumentach naucza o konieczności zachowania jasnych granic między działalnością duszpasterską a agitacją polityczną, a także potępia wszelkie formy antysemityzmu i uprzedzeń religijnych. W Deklaracji „Nostra aetate” Soboru Watykańskiego II Kościół potępia wszelkie formy nienawiści religijnej i zachęca do dialogu oraz wzajemnego szacunku między religiami. To nauczanie znajduje odzwierciedlenie we współczesnym Magisterium i w licznych wypowiedziach Papieża Franciszka, który podkreślał, iż antysemityzm jest sprzeczny z Ewangelią i godnością ludzką (przekaz medialny papieski 2025 r., komunikaty Vatican News). Jako wspólnota wierzących uważamy, iż nie powinno się, choćby w drodze wyjątku, udostępniać przestrzeni sakralnych i parafialnych dla przedsięwzięć moralnie wątpliwych.

W adhortacji apostolskiej „Evangelii gaudium” papież Franciszek wyraźnie ostrzega przed instrumentalizacją religii do celów ideologicznych, podkreślając, iż Kościół „nie może i nie powinien zastępować państwa” ani też wiązać swojej misji z konkretnymi projektami politycznymi (EG, nr 183). Również w Kompendium Nauki Społecznej Kościoła zaznacza się, iż wspólnota kościelna zachowuje autonomię wobec struktur politycznych i nie utożsamia się z żadnym ugrupowaniem partyjnym (KNSK, nr 424). Udostępnienie przestrzeni zakonnej na wydarzenie o jednoznacznie politycznym charakterze może być zatem odczytane jako naruszenie tej zasady i jako gest faktycznego uprzywilejowania jednego nurtu politycznego kosztem innych.

Dlatego z pełnym szacunkiem i w poczuciu odpowiedzialności wobec wspólnoty parafialnej, zakonnej i wiernych Kościoła katolickiego oczekujemy publicznych przeprosin skierowanych do wspólnoty wiernych oraz lokalnej społeczności oraz zaprzestania praktyki udostępniania pomieszczeń sakralnych lub parafialnych na spotkania polityczne, niezależnie od afiliacji politycznej osoby występującej. Ponadto oczekujemy oświadczenia, w którym Inspektoria Salezjańska w Pile wyrazi swój sprzeciw wobec instrumentalnego wykorzystywania przestrzeni kościelnych do celów politycznych.

Oczekiwane przez nas przeprosiny nie mają charakteru sankcyjnego ani polemicznego, ale duszpasterski i wspólnotowy, bo są reakcją na zgorszenie wiernych, o którym wielokrotnie mówi Ewangelia (por. Mt 18,6). Brak jednoznacznego stanowiska osób odpowiedzialnych rodzi bowiem niebezpieczeństwo normalizacji takich praktyk, a one w dłuższej perspektywie osłabiają wiarygodność Kościoła jako wspólnoty stojącej ponad podziałami politycznymi.

Wierzymy, iż Kościół, stojąc na straży Ewangelii i dobra wspólnego, ma szczególną odpowiedzialność za zachowanie integralności swojej misji duchowej i moralnej, a także za jednoznaczne komunikowanie zasad, które oddzielają życie duchowe od agitacji partyjnej.

Jako wierni świeccy, zgodnie z nauczaniem Soboru Watykańskiego II („Lumen gentium”, nr 37), mamy nie tylko prawo, ale i obowiązek wyrażania naszego zdania w sprawach dotyczących dobra Kościoła. Niniejszy list traktujemy właśnie jako realizację tej odpowiedzialności, płynącej z troski o wspólnotę, której częścią jesteśmy.

Z poważaniem,

Agnieszka Kosińska
Anna Parchimowicz
Teresa Wechta
Teresa Zańko
Marcin Kosiński
Andrzej Morka
Stefan Wechta

Do wiadomości:
Jego Ekscelencja Metropolita Szczecińsko-Kamieński abp Wiesław Śmigiel,
Jego Eminencja Prymas Polski abp Wojciech Polak,
Nuncjusz Apostolski w Polsce, abp Antonio Guido Filipazzi.

*

Redakcja Więź.pl poprosiła ks. Tadeusza Itrycha, przełożonego salezjańskiej Inspektorii, o odniesienie się do treści listu. Do chwili publikacji prośba ta pozostała bez odpowiedzi.

Przeczytaj też: Prof. Rafał Chwedoruk: Grzegorz Braun jest nadzieją Donalda Tuska na osłabienie PiS