Sprawa sądowa może rozstrzygnąć o losie symboli religijnych w budynkach publicznych

Europejski Trybunał Praw Człowieka rozpatruje sprawę, która może rozstrzygnąć, czy symbole religijne mogą być eksponowane w salach sądowych i innych budynkach publicznych. Sprawa została wniesiona przez greckich ateistów, którzy twierdzą, iż obecność ikon chrześcijańskich naruszyła ich prawo do rzetelnego procesu i wolności religijnej.

Spór prawny dotyczy dwóch rozpraw, które odbyły się odpowiednio w 2018 i 2019 roku przed greckim Naczelnym Sądem Administracyjnym. W obu przypadkach wnioskodawcy domagali się usunięcia z sali sądowej ikony Jezusa Chrystusa, argumentując, iż jej obecność narusza artykuł 6 oraz artykuł 9 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, gwarantujące prawo do rzetelnego procesu i wolność religii — podała organizacja ADF International, zajmująca się ochroną wolności religijnej.

Grecki sąd odrzucił oba wnioski, zezwalając na pozostawienie symbolu religijnego, jak wynika z podsumowania sprawy opublikowanego przez Trybunał w Strasburgu.

W pierwszej ze spraw, rozpatrywanej w 2018 roku, Związek Ateistów zakwestionował decyzje ministerialne dotyczące nauczania religii. Organizacja argumentowała, iż obecność ikony w sali sądowej podczas rozprawy 21 września, w której uczestniczyli również przedstawiciele Kościoła Prawosławnego, naruszyła bezstronność sądu.

Sąd oddalił skargę 11 października 2019 roku, uznając wniosek o usunięcie ikony za niedopuszczalny i odrzucając argument, iż obecność symboli religijnych wpłynęła na sprawiedliwość postępowania.

Druga sprawa, rozpatrywana w maju 2019 roku, dotyczyła dwóch osób sprzeciwiających się obowiązkowemu ujawnianiu wyznania w dokumentacji szkolnej. Również oni domagali się usunięcia ikony, powołując się na podobne obawy dotyczące neutralności sądu.

Choć sąd przychylił się do ich głównego wniosku i unieważnił decyzję ministerialną, to skargę dotyczącą obecności ikony uznał za bezzasadną. Uzasadniono to tradycją prawosławną w Grecji oraz długoletnim zwyczajem obecności symboli religijnych w sądach.

Składający skargi utrzymują, iż oddalenie ich wniosków naruszyło ich prawa jako obywateli niereligijnych. Twierdzą, iż sąd nie dochował zasady neutralności, a Grecja nie ma podstawy prawnej do zezwalania na symbole religijne w budynkach sądowych. Dodają, iż większość państw członkowskich Rady Europy nie dopuszcza takich symboli w salach sądowych.

Europejski Trybunał zwrócił się formalnie do rządu Grecji z trzema pytaniami: czy obecność symboli religijnych naruszyła prawo skarżących do bezstronnego sądu, czy ingerowała w ich wolność religijną oraz czy stanowiła formę dyskryminacji w rozumieniu artykułu 14 Konwencji.

ADF International złożyło wniosek o interwencję strony trzeciej w sprawie Grecji, argumentując, iż usuwanie symboli religijnych opiera się na błędnej interpretacji prawa człowieka. Organizacja stwierdziła, iż ​​Europejski Trybunał Praw Człowieka konsekwentnie potwierdza prawo państwa do odzwierciedlania dziedzictwa kulturowego i religijnego w przestrzeni publicznej, jak twierdzi Adina Portaru, starsza radczyni prawna ADF.

— Obecność symboli religijnych w przestrzeni publicznej nie stoi w sprzeczności z prawem człowieka — powiedziała Portaru w oświadczeniu. — Nie należy usuwać krzyży, ikon ani innych znaków o znaczeniu religijnym, kulturowym lub historycznym w imię pluralizmu.

W swoim stanowisku prawnym ADF wskazała, iż żadne przepisy nie gwarantują prawa do bycia wolnym od urazy wywołanej obecnością symboli religijnych, a sam symbol nie narusza ani przekonań, ani zasad sprawiedliwości. Organizacja odwołała się do wyroku w sprawie Lautsi przeciwko Włochom z 2011 roku, w którym Trybunał orzekł, iż obecność krzyży w salach lekcyjnych nie narusza praw człowieka. ADF również w tej sprawie złożyła opinię.

W swoim stanowisku organizacja zaznaczyła, iż symbole religijne są powszechne w całej Europie — przywołano przykłady krzyży w urzędach państwowych we Włoszech, dzieł religijnych w budynkach sądowych w Austrii i Hiszpanii oraz krzyży w biurach administracji w Bawarii. Odniesiono się również do orzeczeń francuskich sądów, które dopuszczają obecność symboli religijnych tam, gdzie mają one wartość kulturową lub historyczną.

Autor: Anugrah Kumar
Źródło: Christian Post