2 miesięcy temu
Jakkolwiek by to nie zabrzmiało na trzy tygodnie przed Bożym Narodzeniem, sezon na kolędy właśnie ruszył pełną parą. Dla niektórych parafii oznacza to choćby niemal trzy miesiące wzmożonej pracy księży.
"Wizyta duszpasterska odbędzie się w dniach od 1 grudnia 2025 roku do 17 lutego 2026 roku w dni powszednie w godz. 17:00 – około 20:30 oraz w soboty w godz. 11:00 – około 15:00" – to ogłoszenie jednej z parafii w podwarszawskim Pruszkowie.
W wielu parafiach księża zaczęli odwiedzać wiernych właśnie 1 grudnia. A w niektórych choćby wcześniej – już pod koniec listopada.
To dopiero początek sezonu 2025/2026, ale już można wyczuć zmiany. Nowe zasady, wprowadzane stopniowo od pandemii, coraz bardziej stają się normą. Księża nie narzucają się z wizytą. Nie słychać o pieniądzach i ostrych wytycznych, jak należy się zachować podczas kolędy. Owszem piszą czasem, na co będą przeznaczone ofiary, ale krótko i informacyjnie.
Jakby czuli, iż przez czas kolędy będą na celowniku mediów i wszystkich, którzy czekają na ich potknięcie. No i wiadomo, wierni odchodzą z Kościoła, trzeba ratować sytuację.
Coraz bardziej widać więc, iż zmienia się samo podejście księży. Zmienił się ton komunikatów. Ostrożność uderza na odległość.
Również w parafiach, które kiedyś nieco inaczej to traktowały.
W tej parafii ksiądz dawał wytyczne przed kolędą. A teraz?
Dwa razy z rzędu – w 2023 i 2024 roku – głośno było w Polsce o proboszczu ze Swarożyna w województwie pomorskim. To ksiądz, który dawał swoim parafianom takie wskazówki na czas kolędy, iż za każdym razem robiła się ogólnokrajowa burza.
W 2023 roku na stronie parafii w 7 długich punktach proboszcz opisał swoje oczekiwania, jak należy go ugościć. Była mowa m.in. o zorganizowaniu transportu i o "sugerowanej" ofierze na cmentarz, która miała wynosić 100 zł. "Radnych z danej części Parafii proszę o: zorganizowanie pojazdu – 15 minut przed rozpoczęciem kolędy" – przeczytali wierni.
Rok później było podobnie. Proboszcz znów prosił o organizację transportu, zachęcał też wiernych, aby podczas wizyty duszpasterskiej "uzupełnili zaległości finansowe". Jak się okazało, mieszkańcy byli do tego przyzwyczajeni, podwożenie księdza traktowali jako tradycję i nie mieli nic przeciwko.
Jednak wytyczne księdza znów wywołały w kraju medialny wstrząs. Inni księża też byli krytyczni. – Odchodzimy już od takich instrukcji. To nie robi nam dobrego PR – usłyszałam od jednego z duchownych.
Sprawdzam więc teraz, jak parafia w Swarożynie podeszła do kolędy w tym roku. Tam odwiedzanie wiernych trwa już od listopada. I lekki szok.
W pierwszym komunikacie tylko daty i adresy. Pod spodem krótki dopisek księdza: "Liczę na wspólne spotkanie, modlitwę, a Boże błogosławieństwo pozostawione w Waszych Domach niech strzeże i towarzyszy każdego dnia w spełnianiu życiowego powołania".
Z kolei w ostatnich ogłoszeniach duszpasterskich widnieje następujący komunikat, również w innym tonie:
"Trwa wizyta duszpasterska zwana kolędą – dziękuję za życzliwe przyjmowanie, wspólną modlitwę, rozmowy, za poczęstunki, złożone ofiary na nasze inwestycje parafialne oraz za ofiary dla Kapłana, Ministranta i Szafarza Eucharystii – jest to Wasza forma wdzięczności za naszą pracę w ciągu całego roku na rzecz naszej parafialnej wspólnoty. Każda Rodzina otrzymuje pamiątkę kolędową".
Nowe zasady kolędy – parafianie sami zapraszają księży
Powiedzieć, iż dziś kolęda jest inna niż kiedyś, to banał. To niemal rewolucja w świecie duchownych. Zaczynając od tego, iż chyba już większość parafii w kraju przyjmuje zapisy na wizytę księdza. Przez formularz zgłoszenia online lub na papierze, mailowo, telefonicznie, czy osobiście.
Mam wrażenie, iż cały Facebook zalany jest takimi formularzami i ogłoszeniami parafii.
"Rodziny, które w zeszłym roku przyjęły kolędę i w 2026 roku chcą to zrobić ponownie NIE muszą się zgłaszać. Rodziny, które w zeszłym roku nie przyjęły kolędy, a chciałyby to zrobić w 2026 roku prosimy o zgłoszenie" – podobne komunikaty przewijają się dziś przez profile licznych parafii.
Czasy się zmieniły. Coraz więcej księży nie odwiedza już wszystkich parafian, tylko tych, którzy tego chcą i sami zaproszą ich do swoich domów.
Trafiam też na takie "nowe" wskazówki: "Osoby, które chcą przyjąć księdza, proszone są o wywieszenie kartki na drzwiach z napisem: CZEKAMY", czy: "Znakiem oczekiwania na wizytę kapłana jest otwarta brama wjazdowa na posesję".
Księża zostawiają też numery telefonów, sygnalizują, iż są otwarci na zmiany. "Istnieje możliwość zmiany terminu kolędy z uwagi na zaplanowane wyjazdy na ferie. Prosimy o informację – wspólnie ustalimy nowy termin wizyty" – pisze jedna z parafii.
Czuć zmianę, również w myśleniu.
Parafia przed kolędą: Otwórz drzwi z uśmiechem – resztą zajmie się ksiądz
Szukam, ale kategoryczne komunikaty na razie nie rzucają się w oczy. Za to niektóre w mediach społecznościowych wręcz przeciwnie. Widać, iż ktoś ma jakiś pomysł, by przyciągnąć ludzi, a nie zrazić ich punktowaniem, wytycznymi, czy nakazami.
Z tego powodu w tym roku uwagę mediów już skradła parafia pw. św. Urszuli Ledóchowskiej w Gdańsku, która postanowiła przypomnieć kilka zasad, ale zaznaczyła: "oczywiście nie trzeba się do nich stosować, ale warto się z nimi zapoznać, aby spotkanie było po prostu owocne".
Jedna z nich to: "Otwórz drzwi z uśmiechem – resztą zajmie się ksiądz".
Albo: "Nie musisz przygotowywać wystawnego poczęstunku – obecność i otwartość w zupełności wystarczą".
Można się uśmiechnąć.
To przypomnijmy sobie wytyczne jednego z księży, który w 2022 roku pouczał wiernych w trakcie mszy, jak należy ugościć go na kolędzie.
– o ile chodzi o posiłki, to z chęcią zjem, ale nie w każdym domu. Nie jestem w stanie w każdym domu coś zjeść ani w co drugim, ale mniej więcej w połowie i na końcu coś zjem. Natomiast ja jestem na diecie i kilka mogę. o ile chodzi o picie, to piję tylko zwykłą czarną herbatę, bez żadnych dodatków, jeszcze taką słabszą. To jedyne, co piję – mówił ksiądz.
Nagranie stało się hitem internetu. Jednak mieszkańcy, z którymi wtedy rozmawialiśmy, byli oburzeni, iż w Polsce zrobiono z tego sensację i sami mocno bronili księdza.
Dziś patrzę na ogłoszenia duszpasterskie w tej parafii. Kolędy dotyczy jedno zdanie: "Kolęda rozpocznie się od Adwentu 1.12; proszę się zapoznać z PLANEM – na kartkach".