Relikwie św. Andrzeja Boboli 1938: Co zostało z duszy dawnej Polski?

Św. Andrzej Bobola: wczoraj i dziś… Refleksje po reportażu z 1938 roku

Więcej artykułów o Kościele znajdziesz na stronie głównej: ewtn.pl

Źródło: EWTN Polska
Photo credit: EWTN Polska
Tekst został opracowany na podstawie oryginalnych materiałów źródłowych przez EWTN Polska.
Jeśli chcesz być na bieżąco zapraszamy do zapisania się do newslettera.

Czy naprawdę aż tak bardzo różnimy się od ludzi żyjących w Polsce przed II wojną światową?

Patrząc na stary reportaż z 1938 roku pokazujący sprowadzenie relikwii Św. Andrzej Bobola do Ojczyzny, człowiek zaczyna zadawać sobie pytanie znacznie głębsze niż tylko historyczne: co adekwatnie pozostało dziś z tamtej Polski?

Nie chodzi o granice.
Nie chodzi o technologię.
Nie chodzi choćby o politykę.

Chodzi o duszę.

Bo kiedy ogląda się twarze ludzi zgromadzonych przy torach kolejowych, modlących się przy przejeżdżających relikwiach świętego, trudno oprzeć się wrażeniu, iż patrzymy na świat zupełnie inny od naszego. Świat biedniejszy materialnie, ale jednocześnie wewnętrznie bardziej uporządkowany. Świat ludzi, którzy mimo codziennych trudności jeszcze potrafili wierzyć całym sercem.

I właśnie dlatego ten reportaż tak bardzo porusza.

Bo nie jest tylko archiwalnym filmem. Jest pytaniem skierowanym do współczesnej Polski.

A odpowiedź na to pytanie wcale nie jest dziś łatwa.

Spotkanie ze świętym, a nie religijny folklor

W reportażu widzimy tłumy ludzi zgromadzonych przy torach kolejowych. Widzimy kolejarzy w galowych mundurach, żołnierzy, duchownych, przedstawicieli władz państwowych, zwykłe rodziny i starsze kobiety ściskające różańce w dłoniach.

To nie była religijna ciekawostka ani folklor.

Ci ludzie przyszli spotkać świętego.

Patrząc dziś na ich twarze, trudno nie odnieść wrażenia, iż była w nich jakaś niezwykła powaga. Spokój ludzi, którzy wiedzieli, iż istnieje coś większego niż polityka, pieniądze czy codzienne problemy.

I właśnie dlatego ten reportaż tak mocno porusza.

Bo współczesny człowiek Zachodu coraz częściej żyje tak, jakby rzeczywistość kończyła się na ekranie telefonu.

Tymczasem tamta Polska żyła jeszcze świadomością wieczności.

Polska roku 1938 nie wiedziała, co nadchodzi

Św. Andrzej Bobola nie wracał wtedy do Ojczyzny jedynie jako postać historyczna. Wracał jako znak. Męczennik zamordowany za wierność Kościołowi katolickiemu wracał do narodu, który za chwilę sam miał wejść na drogę własnego męczeństwa.

Polska roku 1938 jeszcze tego nie wiedziała.

Ludzie modlili się, śpiewali pieśni religijne, klękali przy relikwiach świętego. Dzieci patrzyły z przejęciem na przejeżdżający pociąg. Nikt nie przypuszczał, iż za kilka miesięcy ten świat runie pod ciosami dwóch totalitaryzmów — niemieckiego i sowieckiego.

A jednak dziś, oglądając ten reportaż po niemal dziewięćdziesięciu latach, trudno oprzeć się wrażeniu, iż właśnie tam — w tych prostych twarzach ludzi modlących się przy relikwiach — ukryta była siła, dzięki której Polska później przetrwała piekło wojny.

Bo naród nie broni się wyłącznie armią.

Naród broni się również duszą.

To wiara dała Polsce siłę przetrwania

To z wiary rodziła się siła polskich rodzin. To z wiary rodziła się odwaga żołnierzy września 1939 roku. To z wiary rodziła się siła więźniów Auschwitz i łagrów Związku Sowieckiego.

To z wiary rodziła się później duchowa moc Stefan Wyszyński i Jan Paweł II.

Dzisiejszy świat jest bogatszy niż Polska roku 1938. Nowocześniejszy. Wygodniejszy.

Ale czy człowiek jest szczęśliwszy?

Patrząc na współczesną Europę, coraz trudniej odpowiedzieć na to pytanie twierdząco.

Mamy technologię, której tamto pokolenie choćby nie potrafiłoby sobie wyobrazić. Mamy sztuczną inteligencję, media społecznościowe i nieograniczony dostęp do wiedzy.

A jednocześnie współczesny człowiek coraz częściej cierpi na samotność, depresję, lęk i poczucie pustki.

Kościoły Europy pustoszeją. Rodziny rozpadają się w dramatycznym tempie. Młodzi ludzie coraz częściej szukają sensu życia w świecie, który sam już dawno utracił duchowy fundament.

Człowiek bez Boga zaczyna gubić samego siebie

I może właśnie dlatego ten reportaż z 1938 roku tak bardzo boli.

Bo pokazuje Polskę, która mimo biedy i politycznych sporów miała jeszcze duszę głęboko zakorzenioną w chrześcijaństwie.

Tamci ludzie nie byli idealni. Ale wielu z nich rozumiało coś, co współczesny świat coraz bardziej gubi: iż człowiek bez Boga wcześniej czy później zaczyna gubić samego siebie.

W tym starym filmie niezwykle mocno uderza jeszcze jedna rzecz — godność zwykłych ludzi.

Ich twarze są skupione. Poważne. Jakby życie było dla nich czymś więcej niż tylko walką o wygodę i przyjemność.

Dzisiaj człowiek często żyje w nieustannym hałasie informacji, reklam, emocji i sporów politycznych. Coraz mniej jest ciszy. Coraz mniej modlitwy. Coraz mniej zadawania sobie pytań o sens życia, o sumienie i o wieczność.

A przecież właśnie z takich pytań rodzi się cywilizacja.

Św. Andrzej Bobola pyta dziś Polskę

Powrót relikwii Św. Andrzej Bobola do Polski w 1938 roku był czymś więcej niż religijną uroczystością.

Był duchowym przypomnieniem, kim byliśmy.

I być może właśnie dlatego ten reportaż dziś tak mocno porusza serce.

Bo nie oglądamy wyłącznie dawnej Polski.

Oglądamy ludzi, którzy jeszcze potrafili wierzyć całym sercem. Ludzi, którzy rozumieli, iż Ojczyzna to nie tylko granice, gospodarka i polityka, ale również pamięć, wartości i duch.

A Św. Andrzej Bobola — patron trudnych czasów — jakby po raz kolejny staje dziś przed Polską i cicho pyta:

„Co zrobiliście z wiarą waszych ojców?”

To pytanie może być dziś ważniejsze niż wszystkie polityczne spory razem wzięte.

Bo państwo można odbudować. Gospodarkę można odbudować. Miasta można odbudować po wojnie.

Najtrudniej odbudować duszę narodu, jeżeli ta zacznie obumierać.

Ostrzeżenie, ale i nadzieja

Dlatego ten stary reportaż z 1938 roku nie jest tylko archiwalnym filmem.

To ostrzeżenie. Ale i nadzieja.

Bo dopóki w Polsce są ludzie modlący się…
Dopóki ktoś jeszcze klęka przed Najświętszym Sakramentem…
Dopóki matka uczy dziecko znaku krzyża…
Dopóki biją kościelne dzwony i ktoś jeszcze szepcze słowa „Bóg, Honor, Ojczyzna” nie ze wstydu, ale z miłości — dopóty duch tamtej Polski jeszcze całkowicie nie umarł.

I może właśnie dlatego Św. Andrzej Bobola przez cały czas jest Polsce tak bardzo potrzebny.