Wieczorem 13 lipca miało miejsce kolejne “słówko na dobranoc” przedstawiciela Rady Generalnej. Tym razem skierował je do współbraci “Sacro Cuore” ks. Silvio Roggia, radca generalny ds. formacji, który przybliżył w nim piąte wydanie “Ratio Fundamentalis Formationis”, niedawno zatwierdzone przez Przełożonego Generalnego i jego Radę.
Na wstępie swojego wystąpienia ks. Roggia posłużył się sugestywnym obrazem: walizką, symbolem „długiej podróży” — nie tylko tej, która doprowadziła do opublikowania tekstu, ale przede wszystkim tej, która właśnie się rozpoczyna, a która została określona przez niego samego jako „podróż trwającą dłużej niż te ostatnie pięć lat”.
Wspólna droga, a nie owoc pracy jednej osoby
Radca zaznaczył, iż nowa wersja “Ratio” nie jest dziełem „jakiegoś jednego wybitnego umysłu”, ale owocem szeroko zakrojonego procesu konsultacji i wkładu wielu osób, co dojrzewało z upływem czasu, i gdzie punktem wyjścia były wytyczne KG28. Podkreślił przy tym, iż proces ten zyskał choćby dzięki opóźnieniom, które mu towarzyszyły.
Ks. Roggia powiedział, iż w lipcu 2023 roku cel wydawał się już bliski, a wersja robocza dokumentu nr 22 była niemal ostateczna. Jednak szereg czynników spowodował wydłużenie tego procesu — było to opóźnienie, które radca określił jako „opatrznościowe”.
Aby zilustrować całą ideę, dokonał historycznego zestawienia: w 1426 roku we Florencji Brunelleschi stanął przed zadaniem zbudowania kopuły kościoła “Santa Maria del Fiore” bez możliwości skorzystania z tradycyjnego rusztowania z powodu braku wystarczającej ilości drewna. Z tej trudności zrodziło się jego genialne rozwiązanie: kopuła samonośna, zbudowana z cegieł ułożonych w jodełkę. I podobnie w tym przypadku, jak stwierdził ks. Roggia, wydłużenie terminów pozwoliło na uwzględnienie w “Ratio” również wskazań KG29, co łączyło się z przekazaniem do analizy kolejnych wersji roboczych “Ratio”; w tym kontekście również zażartował, parafrazując znane przysłowie, które w tym przypadku przybrało taką oto formę: “Jedno ratio dziennie trzyma lekarza z dala od ciebie”.
Struktura tekstu: pierwsze 150 stron
Opisując tę pozycję — „bardzo małą, bardzo lekką, ważącą zaledwie 1100 gramów” — ks. Roggia zachęcił, by nie zrażać się jej pozorną objętością. Wyjaśnił, iż to, co istotne, znajduje się na pierwszych 150 stronach: nie jest to encyklopedia, ale esencja 25 lat nauczania, kapituł generalnych i refleksji, w tym wskazówek papieża Franciszka skierowanych do uczestników KG28 dotyczących systemu prewencyjnego jako zasady inspirującej formację.
Do najważniejszych nowości wymienionych przez radcę generalnego należą następujące:
– Wymiary formacji rozszerzają się z czterech poprzednich (określonych w “Ratio” z 2000 roku, inspirowanej dokumentem Pastores Dabo Vobis) do pięciu: ludzki i braterski, duchowy, intelektualny i kulturowy, wychowawczo-duszpasterski oraz charyzmatyczny – ten ostatni został określony przez ks. Roggię jako ten, który „nadaje całości odpowiedni charakter”;
– Szósty rozdział, poświęcony komunikacji społecznej i kierowaniu formacją, odwraca klasyczny schemat: nie zaczyna się od poziomu światowego, by przejść do lokalnego, ale od osoby – „zawsze pierwszy jest formator” – by następnie przejść przez poziomy lokalny, inspektorialny, regionalny i światowy. Nowością jest postulat dotyczący opracowania regionalnego programu formacji: po opracowaniu jednego, uniwersalnego “Ratio”, Rada postanowiła zwrócić się do każdego Regionu z zaleceniem dotyczącym dostosowania i kontekstualizacji tego dokumentu;
– Rozdział 7, który dotyczy etapów formacji początkowej, gdzie kładzie się nacisk na rozeznanie powołania już od etapu przedformacyjnego, co ma się odbywać we współpracy z sektorem duszpasterstwa młodzieży;
– Rozdział 8, całkowicie nowy, który poświęcony jest specjalizacji, delikatnemu etapowi, który w przypadku wielu współbraci łączy się z latami studiów, a który stanowi również jeden z momentów największego ryzyka odejścia ze Zgromadzenia. Ks. Roggia podkreślił tutaj konieczność odpowiednio wczesnego przygotowania współbraci mających podjąć odpowiedzialne zadania na wysokim szczeblu, dbając o ich odpowiednie kompetencje;
– Dział, który oznaczony jest kolorem żółtym, a który zawiera kryteria i “profile dojrzałości” dla wszystkich etapu, pomyślane nie jako narzędzia do „rozwiązywania problemów”, ale jako lustro służące do określenia kryteriów wejściowych i końcowych każdej drogi formacyjnej.
Już zamówiono tysiące egzemplarzy
Jeśli chodzi o dystrybucję, początkowo chciano ograniczyć się wyłącznie do wersji cyfrowej. Ostatecznie zdecydowano o wydrukowaniu co najmniej dwóch egzemplarzy na każdą wspólnotę: po jednym dla wszystkich formatora, po jednym dla wszystkich członka Rady inspektorialnej oraz po jednym dla wszystkich młodego salezjanina w formacji początkowej. I tu zaskoczenie: zamówiono już prawie 13 tys. egzemplarzy na całym świecie.
Na zakończenie swojego wystąpienia ks. Roggia podziękował w szczególności tłumaczom – pracującym nad wersjami w językach hiszpańskim, angielskim, francuskim, portugalskim, wietnamskim, koreańskim, czeskim, flamandzkim i wielu innych językach – za ogromną pracę, jaką wykonali, zachęcając wszystkich, aby sprawili, by te pięć pierwszych rozdziałów Ratio „trafiło do serca”, na wzór deszczu, o którym wspominał prorok Izajasz w czytaniu z poprzedniej niedzieli.
