Bp Radosław Zmitrowicz – biskup pomocniczy diecezji kamienieckiej w Ukrainie gościł niedawno w kościele franciszkanów w Jaśle. Przez cały dzień głosił homilie a po Mszach… stał z koszykiem i zbierał ofiary na rzecz szkoły katolickiej. W rozmowie z Aleteią dzieli się sytuacją w Ukrainie, świadectwem wiary i nadziei i pomysłem na szkolnictwo
Aleteia: Docierają do nas z Ukrainy różne informacje, ale usłyszeć kogoś, kto tam na co dzień mieszka, posługuje i mimo wszystko mówi o tej rzeczywistości z autentyczną euforią oraz nadzieją – to robi ogromne wrażenie. Jak to jest w ogóle możliwe, iż ludzie żyjący w samym środku wojennego koszmaru potrafią zachować pokój w sercu?
Bp Radosław Zmitrowicz: Zacznę od obrazu, który może nie wyda się od razu bardzo pobożny. Kiedy wybuchła wojna, wszyscy przeżywaliśmy wielki strach i panikę. Miliony ludzi uciekały, samochody jechały tylko w jednym kierunku. Człowiek czytał wiadomości i zadawał sobie pytanie: co robić? Przypomniałem sobie wtedy mojego tatę, który był trenerem piłki nożnej. Na co dzień nigdy nie palił papierosów, ale podczas meczu chodził nerwowo wzdłuż linii bocznej boiska i palił jednego za drugim.
Ten obraz uświadomił mi prostą prawdę: o wiele lepiej jest grać, niż tylko stać z boku i obserwować. Kiedy wchodzisz w akcję, angażujesz się, spotykasz ludzi i robisz konkretne dobro, staje się to znacznie łatwiejsze do udźwignięcia. Przełamując naturalny lęk przez działanie, człowiek zaczyna doświadczać radości, a choćby swoistego przedsmaku życia wiecznego – zwycięstwa nad lękiem przed śmiercią, który w nas siedzi. Bo oczywiście to doświadczenie jest związane z łaską Bożą. Bóg daje natchnienie by modlić się i robić jakieś dobro. Gdy idziesz za tym natchnieniem to zapala się w tobie światło. To jak teraz często bywa, iż wchodząc na jakiś korytarz nie ma włączników, musisz zaryzykować, zrobić krok, dwa do przodu i wtedy światło się zapala. Modlitwa, relacja z Bogiem daje tę odwagę by robić krok do przodu, wychodzić ze swojej strefy pozornego komfortu.
Bp Radosław ZmitrowiczFront, braterstwo i… wolność
Oczywiście na pierwszej linii frontu ta rzeczywistość wygląda zupełnie inaczej niż na zapleczu.
To prawda, tam nie jest prosto. Często mówią iż to jest piekło. Zdarza się, iż żołnierze nie wytrzymują i uciekają z pola walki. A choćby może się zdarzyć, iż w człowieku rozwija się perwersja i zaczyna czerpać zadowolenie z zabijania.
Adrenalina, poczucie wygranej i przewagi nad wrogiem?
Tak, ten mechanizm daje złudne, perwersyjne poczucie siły. Ale na froncie z tego co opowiadają rodzi się też często coś bezcennego i świętego: głęboka solidarność i braterstwo. Widzisz poświęcenie ludzi, którzy przełamują niewyobrażalny strach, żeby nie zostawić kolegów-pobratymów, żeby wytrwać. Wtedy, obok czystej fizjologii, w człowieku budzi się coś świętego. Zdarza się, iż ktoś jest już bez nogi czy bez ręki ale nie chce zrezygnować z walki bo tworzą się więzy na śmierć i życie. To nie jest znajomość z wyjścia do kina, w góry czy na piwo.
Wojna bardzo mocno uzmysłowiła mi, iż w głębi każdego z nas drzemie fundamentalna wolność. Katechizm Kościoła Katolickiego uczy, iż serce w znaczeniu biblijnym to najgłębszy ośrodek, w którym wybieramy między życiem a śmiercią. Jeden ratuje innych, drugi ucieka, a trzeci próbuje tylko zarobić na cudzej tragedii. Kiedy przyjeżdżam do Polski, staram się pokazać, iż tutaj również stoicie przed wyborem. Powtórzę: gdy idziesz za natchnieniem do dobra, zapala się w tobie wewnętrzne światło.
„Anioły Radości”
Jak w tym wojennym czasie wygląda codzienność Księdza Biskupa w diecezji kamienieckiej?
Na początku była duża zmiana, oczekiwanie co będzie i na ile możliwe odwiedzanie ludzi, parafii by się z nimi modlić i być razem. Z czasem powrócił zwyczajny rytm pracy: dużo wyjazdów na uroczystości czy bierzmowania, spotkania z ludźmi i trochę pracy administracyjnej. Nasza diecezja liczy około dwustu księży i pod względem liczby wiernych jest najliczniejszą diecezją łacińską w Ukrainie.
Dziś jednak znacznie częściej dotykam bezpośrednio cierpienia. Jest o wiele więcej pogrzebów, zwłaszcza młodych ludzi. Uczymy się też rozumieć, co wojna robi z psychiką człowieka i jak na to odpowiadać. Specjaliści mówią, iż głęboko zranionego żołnierza nie wolno zmuszać do rozmowy – on musi sam zechcieć się otworzyć. Mówi się, iż żołnierz wygada się tylko drugiemu żołnierzowi, ale podczas spontanicznych spotkań widzę, iż oni często chcą opowiadać także księdzu o tym, co przeżywają.
Zdjęcia z działań Aniołów Radości:
Galeria zdjęć
Osobną grupą są kobiety, które straciły bliskich: wdowy i matki poległych synów. Pamiętam spotkanie zorganizowane przez siostry werbistki dla matek, które straciły dzieci na wojnie – w większości były to kobiety niekatolickie. Jechałem tam z pytaniem w głowie: „Boże, co ja mam im powiedzieć?”. Ostatecznie głównie razem się modliliśmy. I to one dodały mi ducha tym, jak spokojnie potrafiły nieść ten krzyż.
Z czego bierze się taka wewnętrzna siła u osób tak ciężko doświadczonych?
Z pewnością najgłębsze pocieszenie i siłę ludzie czerpią od Boga. Ale też z odkrycia, iż kiedy zaczynasz służyć i pomagać innym, sam przestajesz skupiać się wyłącznie na własnym bólu. Niedawno napisała do mnie pewna osoba, iż odczuwa tak ogromny ból istnienia, iż śmierć wydaje jej się najlepszym wyjściem. Poradziłem jej również: „Zadzwoń do kogoś, odwiedź kogoś, spróbuj komuś pomóc”. To naprawdę leczy.
W Ukrainie mamy na to wspaniały przykład – grupę wolontariuszy skupioną wokół siostry Wiktorii, nazywaną „Aniołami Radości”. W piątek rano pakują busa po dach: sprzęt nagłaśniający, rekwizyty, ciastka, kiełbaski, upominki. Jadą sześćset, osiemset kilometrów w rejony niebezpieczne, blisko frontu, i nocują w trudnych warunkach. W sobotę i niedzielę organizują programy animacyjne dla dzieci i rodziców w salach gimnastycznych – gry, tańce, konkursy, hotdogi. W większości to są już panie a nie dziewczęta i bawią się, wygłupiają z dziećmi, żeby tylko wywołać uśmiech na twarzach maluchów i ich rodziców. Zawsze jedzie z nimi ksiądz, który robi za DJ-a (śmiech), nosi sprzęt, a na koniec wszystkich błogosławi. Oni wracają stamtąd wyczerpani fizycznie, ale pełni życia, te wyjazdy dają im wielką euforia i życie.
Takich oddolnych inicjatyw jest tam więcej?
Bardzo wiele. Dam przykład z nie-kościelnego kręgu, bo Pan Bóg działa w sercach wielu ludzi. Ostatnio musiałem zacząć rehabilitację kręgosłupa i trafiłem do sieci przychodni założonej przez młodą kobietę z Charkowa. Kiedy wybuchła wojna, uciekła z Charkowa ale została z rodziną w Ukrainie. Ma wykształcenie medyczne i talent do terapii manualnej, więc zaczęła pomagać ludziom. Dziś jej przychodnie działają w Charkowie, Dnieprze, Kijowie, Chmielnickim czy Kamieńcu Podolskim. Normalnie prowadzi działalność, ale bardzo wielu żołnierzy przyjmuje całkowicie za darmo, a do tego sama jeździ na front, by zawieźć pomoc. Jej pracownicy opowiadają o niej z autentycznym zachwytem.
„Na pierwszej linii frontu nie ma ateistów”
Kiedy rozmawia Ksiądz Biskup z tymi ludźmi, jakie pytania o Boga słyszy najczęściej? Czy dominuje bunt: „Boże, jak mogłeś do tego dopuścić?”, czy raczej wołanie o ratunek?
Bardzo rzadko spotykam pytania płynące z buntu czy odrzucenia Boga – takie oskarżenia rzucają raczej bierni obserwatorzy z zewnątrz. Ludzie, którzy żyją w samym środku tej tragedii, oczywiście pytają: „Panie Boże, gdzie jesteś w tej konkretnej sytuacji i dlaczego to się stało?”. Ale to jest krzyk, pytanie człowieka szukającego odpowiedzi, taki sam, jaki wyrywa się z nas, gdy zachoruje dziecko albo dotyka nas niesprawiedliwość. To jest pytanie, które jest dowodem na szukanie Boga, a nie Jego odrzucenie.
Nigdy nie spotkałem się z sytuacją, żeby rodzina na pogrzebie powiedziała: „Nie chcemy księdza, bo Bóg na to pozwolił”. Przeciwnie – ludzie czują, iż modlitwa ma realną moc. Żołnierze, gdy o coś proszą, zawsze na pierwszym miejscu wymieniają modlitwę. Stare powiedzenie, iż w okopach nie ma ateistów, sprawdza się w stu procentach. Oczywiście nie oznacza to, iż po powrocie z wojny regularnie praktykują, ale w chwili próby raczej nikt nie obwinia Stwórcy za zło, które wyrządza przecież drugi człowiek.
Jak zatem odpowiadać na pytanie, które zadają sobie dziś wszyscy: kiedy ta wojna się skończy?
Często odpowiadam, iż warto zadać sobie inne pytanie: czy ludzkość może bezkarnie odrzucać Boga i prawo naturalne, udając, iż nic się nie stanie? jeżeli dziecko zrywa relację z rodzicami i mówi: „Poradzę sobie samo”, to przez chwilę może tak funkcjonować, ale w końcu odbije się to na jego psychice i tożsamości.
Matka Teresa z Kalkuty, odbierając Pokojową Nagrodę Nobla, powiedziała, iż największym zagrożeniem dla pokoju na świecie jest aborcja. Według oficjalnych danych ONZ w 2025 roku na świecie zabito w ten sposób 73 miliony nienarodzonych dzieci – to więcej niż wszystkie inne przyczyny śmierci razem wzięte. Najbardziej niebezpiecznym miejscem na ziemi jest łono kobiety! Dawniej przynajmniej mówiono, iż to zło i dramat; dziś próbuje się wmawiać światu, iż to coś dobrego i świętego. jeżeli czytamy Biblię to widzimy zwłaszcza w nauczaniu proroków, iż nasz stan moralny ma realne konsekwencje dla losów narodów.
Spójrzmy na młode pokolenie na Zachodzie – w Stanach Zjednoczonych ponad połowa młodych dorosłych w wieku 18–26 lat cierpi na stany lękowe lub depresję. Kapelan rzymskiego uniwersytetu La Sapienza, komentując zamieszki studenckie, stwierdził, iż ci młodzi ludzie często nienawidzą samych siebie. Człowiek zaczyna nienawidzić siebie, gdy robi rzeczy, których nie chce robić, czuje iż one są złe ale nie umie inaczej, jest zniewolony. Alkohol, pornografia, gry, internet, lenistowo… niszczą go. Nie umie sobie z tym poradzić. A kiedy nienawidzisz siebie, zaczynasz niszczyć świat wokół. Jedną z przyczyn tego stanu rzeczy jest brak miłości to znaczy brak wychowania i pomocy ze strony dorosłych, nikt w dzieciństwie nie postawił granic i nie nauczył wymagać od siebie. Dlatego wszyscy – w Ukrainie, w Polsce i na świecie – potrzebujemy głębokiego nawrócenia.
Katolickie Gimnazjum w Chmielnickim:
Galeria zdjęć
Katolicka szkoła w schronie i bez telefonów
Na koniec wróćmy do perspektywy nadziei, o której Ksiądz Biskup wspominał. W kościele franciszkanów w Jaśle zbierał Ksiądz na tacę ofiary na rzecz katolickiej szkoły w Ukrainie – co dla wielu wiernych było zresztą bardzo ujmującym widokiem, gdy biskup sam stanął z koszykiem. Co to za placówka?
To wspaniała oddolna inicjatywa rodziców z Chmielnickiego. Zaczęło się sześć czy siedem lat temu od małej grupki rodzin, które wspólnie zorganizowały edukację domową. Z czasem projekt się rozrósł, wynajęto budynek, zatrudniono kadrę i dziś jest to pełnoprawna szkoła z państwową licencją, licząca ponad stu uczniów. Podobne szkoły rzymskokatolickie działają też w Równem i Żytomierzu, a od zeszłego roku kolejna raczkuje w Winnicy.
To prawdziwy cud, iż udało się znaleźć budynek wyposażony w piwnicę pełniącą funkcję schronu, dzięki czemu dzieci mogą uczyć się stacjonarnie mimo alarmów. Niedawno udało się też wynająć obok salę gimnastyczną. Co niezwykle ważne, ta szkoła ma odwagę przekazywać autentyczną wiarę i wprowadziła żelazną zasadę: zero telefonów komórkowych. Uczniowie w ogóle nie korzystają tam ze telefonów, wielu ma tylko proste telefony z klawiaturą do kontaktu z rodzicami. Nauczyciele widzą, jak ogromna jest różnica – te dzieci są spokojniejsze, potrafią rozmawiać i budować relacje.
Utrzymanie takiej szkoły w warunkach wojennych to pewnie ogromne wyzwanie finansowe. Jak można wesprzeć to dzieło?
Wczorajsza zbiórka przyniosła ponad 22 tysiące złotych – franciszkanie od razu przesłali te środki na konto szkoły, a pani dyrektor nie kryła wielkiej radości. To ogromne wsparcie, choć w skali roku budżet szkoły wynosi około miliona złotych. Państwowa dotacja pokrywa zaledwie ułamek tej kwoty – około 50 tysięcy złotych.
Gdybyśmy wprowadzili czesne na poziomie 700 złotych miesięcznie od każdego dziecka, budżet by się spiął, ale powstałaby elitarna szkoła tylko dla bogatych. Tymczasem nam zależy, by uczyły się tam dzieci uchodźców wojennych oraz z rodzin wielodzietnych, których na to nie stać. Roczna dziura budżetowa wynosi około 400 tysięcy złotych. Dlatego każda pomoc – czy to jednorazowa wpłata na złotówkowe konto szkoły w Ukrainie, czy forma „adopcji na odległość” konkretnego ucznia – pozwala tym dzieciom normalnie dorastać i uczyć się w bezpiecznym, chrześcijańskim środowisku.
Więcej o szkole: https://www.facebook.com/catholic.school.khm
Możesz ją wesprzeć poprzez wpłatę na konto:
Dane do przelewu bankowego w PLN
Odbiorca: KHMELNYTSKYI CATHOLIC GYMNASIUM
Kod identyfikacyjny (REGON): 45606134
Waluta konta: PLN
Numer konta (IBAN): UA 593510050000026001879265858

2 dni temu



_20261119071521.webp)








