Przewodnik po Wielkim Poście

Skąd wziął się Wielki Post? Kształtował się przez kilka stuleci, począwszy od dwóch dni przygotowania do Paschy w III wieku, poprzez kilkutygodniowe praktyki związane z bezpośrednim przygotowaniem katechumenów do przyjęcia chrztu w starożytności, aż do znanej nam dzisiaj formy sześciu tygodni poprzedzających Triduum Paschalne. o ile dokładnie policzymy kalendarzowe dni od Środy Popielcowej do Wielkanocy, okaże się, iż jest ich więcej niż czterdzieści.

W historii próbowano na wiele sposobów wyjaśniać tę różnicę, m. in. odliczając od przyjętej liczby przypadające w tym czasie niedziele, które z natury są dniami świątecznymi. Wszystkie podejmowane próby wyjaśnienia okazywały się niedoskonałe, ponieważ jest to odniesienie symboliczne i nawiązuje do czterdziestodniowego postu Pana Jezusa na pustyni, poprzedzającego rozpoczęcie Jego publicznej działalności, opisanej przez Ewangelistów (Mt 4,1-11; Łk 4,1-13; Mk 1,13) oraz do wydarzeń ze Starego Testamentu, jak pobyt Mojżesza na Synaju czy wędrówka Izraelitów z Egiptu przez pustynię do Ziemi Obiecanej.

Aktualne przepisy kościelne mówią wprost, iż „okres Wielkiego Postu trwa od Środy Popielcowej do Mszy Wieczerzy Pańskiej wyłącznie”, to znaczy, iż Wielki Post kończy się z chwilą rozpoczęcia Świętego Triduum Paschalnego, które jest celebracją najświętszych i najważniejszych dla chrześcijan wydarzeń zbawczych: Męki, Śmierci i Zmartwychwstania Chrystusa. Wielki Post ma więc stanowić dla nas przygotowanie do przyjęcia łaski zbawienia poprzez osobiste nawrócenie, rozumiane jako powrót zagubionego dziecka do stęsknionego i zatroskanego o nasze dobro kochającego Ojca.

W powszechnej świadomości okres ten przeżywamy jako przygotowanie do Świąt Wielkanocnych, jednakże nie chodzi tutaj o „odpracowanie” dorocznego rytuału, ale o głębokie przeżycie prawdy, iż Bóg jest kochającym Ojcem i troszczy się, by na drogach życia nie spotkało nas nic złego, byśmy się nie zagubili w naszej życiowej wędrówce do Niego.

Wielu z nas doświadcza braku czasu, codzienna bieganina i realizacja rozmaitych zadań powoduje, iż gubi się gdzieś euforia z efektów naszego działania, a czasem zaczynamy tracić poczucie sensu i celu naszego życia. Czas Wielkiego Postu specjalnie został wyodrębniony, aby człowiek zwolnił nieco w swoim biegu i pomyślał, jaki ma cel w swoim życiu. Innymi słowy, chodzi o zbliżenie się do Boga w modlitwie i pogłębienie relacji, co z kolei ma przełożenie na relacje z bliźnimi i wyraża się w uczynkach miłosierdzia (jałmużna rozumiana nie tylko jako dzielenie się dobrami materialnymi, ale dzielenie się sobą: swoim czasem, cierpliwością, wybaczeniem).

W tej wielkopostnej drodze towarzyszy nam Kościół, pomagając w przyjęciu Bożej łaski. Najważniejszym środkiem jest dobrze przeżyty sakrament pojednania i pokuty, który odnawia w nas łaskę chrztu świętego i pozwala nam stać się na nowo dziećmi Bożymi. Nie jest dobrze odkładać spowiedzi na czas przed samymi świętami, ponieważ towarzyszący przygotowaniom świątecznym pośpiech nie sprzyja dobremu przygotowaniu i przeżyciu tego sakramentu, a ponadto spłyca zrozumienie istoty chrześcijańskiego postu, który nie ogranicza się jedynie do ograniczenia ilości pokarmu, ale przede wszystkim jest budowaniem przestrzeni dla Boga w osobistym życiu poprzez budowanie relacji z Bogiem i z ludźmi. W zrozumieniu tego pomocą są rekolekcje organizowane w parafiach lub innych wspólnotach, które mogą przynieść obfite owoce, o ile połączymy je z realizacją osobistych postanowień i pracą nad pokonywaniem własnych grzechów i wad.

Mające długą tradycję nabożeństwa wielkopostne, jak Gorzkie Żale, a zwłaszcza dobrze przeżyta Droga Krzyżowa, pomagają nam w głębszym zrozumieniu i doświadczeniu tajemnicy Zbawienia i Odkupienia człowieka, która otwiera każdemu z nas bramy życia wiecznego – otwiera dla mnie niebo czyli dom Boga Ojca.

W Środę Popielcową Msze święte – z obrzędem posypania głów pobłogosławionym popiołem – o godzinach: 6.30 (Karmel), 9.00 i 18.00 (kościół górny).

W każdy piątek Wielkiego Postu – po wieczornej Eucharystii (ok. godz. 17.30) – Droga Krzyżowa; w niedzielę – po Mszy świętej o godzinie 16.00 (ok. godz. 16.45) – Gorzkie Żale. Za udział w Gorzkich Żalach można uzyskać raz w tygodniu w okresie Wielkiego Postu odpust zupełny pod zwykłymi warunkami.