Polska 2036: silne państwo czy słabnący naród? Wybory 2027 będą dopiero początkiem…

Za dekadę Polska może mieć potężną armię, ale zabraknie nam ludzi. Ks. Piotr Wiśniowski pyta wprost: jaką ojczyznę zostawimy przyszłym pokoleniom? Przeczytaj istotną refleksję o demografii, Katolickiej Nauce Społecznej i ratowaniu polskiej rodziny.

Więcej artykułów znajdziesz na stronie głównej: ewtn.pl

Źródło: EWTN Polska
Photo credit:EWTN Polska/Paweł Siciński przy pomocy AI
Tekst został opracowany na podstawie oryginalnych materiałów źródłowych przez EWTN Polska.
Jeśli chcesz być na bieżąco zapraszamy do zapisania się do newslettera.

Za dziesięć lat Polska może być jednym z najważniejszych państw Europy. Możemy mieć potężną armię, nowoczesną infrastrukturę i gospodarkę zdolną konkurować z największymi. Możemy też odkryć, iż w czasie, gdy budowaliśmy silne państwo, zaczęło brakować tego, bez czego żadne państwo nie przetrwa — ludzi, rodzin, dzieci i wspólnoty zdolnej przekazać następnym pokoleniom odpowiedzialność za Polskę. Dlatego najważniejsze pytanie nadchodzącej dekady nie brzmi: kto będzie rządził? Brzmi: jaką Polskę pozostawimy tym, którzy przyjdą po nas?

Polska wchodzi w najbliższą dekadę w sytuacji pełnej paradoksów. Jesteśmy państwem znacznie bogatszym, bezpieczniejszym i bardziej znaczącym niż jeszcze jedno pokolenie temu. Komisja Europejska przewiduje na 2026 rok wzrost polskiego PKB o 3,5 proc., przy bezrobociu wynoszącym około 3,1 proc. Jednocześnie finanse publiczne pozostają pod dużą presją: według tej samej prognozy deficyt sektora finansów publicznych ma wynieść 6,5 proc. PKB, a dług publiczny wzrosnąć z 59,7 proc. PKB w 2025 roku do 68,3 proc. w 2027 roku.

To nie są tylko liczby dla ekonomistów. Za każdą z nich kryje się pytanie, które za kilka lat może dotknąć każdego polskiego domu: kto będzie pracował, kto będzie utrzymywał system emerytalny, kto będzie leczył starzejące się społeczeństwo, kto będzie wychowywał następne pokolenie i kto będzie bronił kraju?

Największe zagrożenie może nie nadejść ze Wschodu

Przyzwyczailiśmy się myśleć o bezpieczeństwie Polski przede wszystkim w kategoriach militarnych. I słusznie. Położenia geograficznego nie możemy zmienić. Historia nauczyła nas również, iż nie wolno budować bezpieczeństwa na przekonaniu, iż wojna w Europie jest już niemożliwa. Polska należy dziś do państw NATO zdecydowanie zwiększających wysiłek obronny, a cały Sojusz przyjął zobowiązanie, aby do 2035 roku przeznaczać 5 proc. PKB na szeroko rozumiane wydatki obronne i związane z bezpieczeństwem. NATO wskazuje Polskę wśród państw już przeznaczających na ten cel bardzo znaczące środki.

Silna armia jest Polsce potrzebna. Katolicka Nauka Społeczna nie jest pacyfizmem rozumianym jako bezbronność. Państwo ma obowiązek chronić życie swoich obywateli, ich wolność i dobro wspólne. Katechizm wprost wiąże dobro wspólne również z prawem do uprawnionej obrony.

Ale istnieje zagrożenie, przed którym nie ochroni nas żaden czołg, samolot ani system obrony przeciwrakietowej. Jest nim demograficzne kurczenie się Polski.

Główny Urząd Statystyczny ostrzega, iż dzietność w ostatnich latach była jeszcze niższa, niż zakładano w oficjalnej prognozie z 2023 roku. W eksperymentalnej symulacji, zakładającej utrzymanie współczynnika dzietności na poziomie 1,10 z 2024 roku, liczba mieszkańców Polski w 2060 roku spada do około 28,4 mln.

To powinno być potraktowane jak alarm państwowy.

Możemy dyskutować o podatkach, Unii Europejskiej, sądach, mediach i kolejnych wyborach. Wszystkie te sprawy są ważne. Ale jeżeli kolejne pokolenia Polaków będą o wiele mniej liczne od pokoleń swoich rodziców, zmieni się wszystko: rynek pracy, emerytury, ochrona zdrowia, wojsko, szkoły, małe miejscowości, rynek mieszkaniowy i możliwości rozwojowe państwa.

Rodzina nie jest jednym z działów polityki społecznej

I właśnie tutaj chrześcijańskie spojrzenie na społeczeństwo okazuje się niezwykle aktualne.

Katolicka Nauka Społeczna nie traktuje rodziny jako prywatnego hobby obywatela ani jednego z wielu równoważnych elementów systemu. Kompendium Nauki Społecznej Kościoła określa rodzinę jako pierwszą naturalną społeczność i podstawową komórkę życia społecznego. Podkreśla również pierwszeństwo rodziny wobec państwa: rodzina nie istnieje dla państwa — państwo ma służyć człowiekowi i rodzinie.

To fundamentalna różnica.

Polska polityka rodzinna następnej dekady nie może ograniczyć się do kolejnego świadczenia pieniężnego. Pieniądze są potrzebne. Mieszkania są potrzebne. Żłobki, przedszkola, stabilne zatrudnienie i dostępność ochrony zdrowia są potrzebne. Ale kryzys demograficzny ma również wymiar kulturowy. o ile młody człowiek zaczyna postrzegać małżeństwo jako zagrożenie dla wolności, dziecko jako przeszkodę w samorealizacji, a trwałe zobowiązanie jako niepotrzebne ograniczenie, choćby najbardziej kosztowny program społeczny nie odbuduje demografii.

Potrzebujemy więc nie tylko polityki dla rodziny, ale także odbudowania kultury rodziny.

Nie oznacza to moralizowania ludzi, którzy zmagają się z samotnością, bezpłodnością, rozpadem małżeństwa czy trudnościami materialnymi. Chrześcijańska odpowiedź musi łączyć prawdę z miłosierdziem. Oznacza natomiast odwagę powiedzenia rzeczy elementarnej: trwałe małżeństwo kobiety i mężczyzny, otwarte na życie i odpowiedzialne wychowanie dzieci, nie jest społecznym przeżytkiem. Jest jednym z fundamentów przyszłości narodu.

Migracja nie może zastąpić dzieci

Niedobór pracowników będzie wywoływał coraz większą presję migracyjną. Komisja Europejska już dziś zauważa, iż demograficzny spadek podaży pracy w Polsce jest częściowo równoważony przez pracowników przybywających z zagranicy.

Nie można odpowiadać na to ani naiwnością, ani pogardą wobec cudzoziemców.

Cudzoziemiec pozostaje człowiekiem posiadającym niezbywalną godność. Chrześcijanin nie może budować polityki na nienawiści do obcego. Jednocześnie państwo ma prawo i obowiązek chronić granice, bezpieczeństwo, porządek społeczny oraz własną zdolność do integrowania przybyszów. Solidarność nie oznacza likwidacji odpowiedzialności.

Polska powinna więc prowadzić politykę migracyjną kontrolowaną, rozsądną i podporządkowaną dobru wspólnemu. Powinniśmy pomagać ludziom rzeczywiście potrzebującym pomocy, wymagać przestrzegania polskiego prawa i szacunku dla naszej kultury, a migrację zarobkową dostosowywać do realnych możliwości państwa. Nie wolno jednak popełnić błędu polegającego na uznaniu imigracji za lekarstwo na katastrofę demograficzną. Import pracowników nie zastąpi narodzin polskich dzieci.

Polska potrzebuje państwa silnego, ale nie wszechwładnego

Nadchodząca dekada przyniesie jeszcze jeden wielki spór: ile państwa powinno być w życiu obywatela?

Katolicka Nauka Społeczna daje tutaj odpowiedź znacznie ciekawszą niż prosty wybór pomiędzy etatyzmem a skrajnym indywidualizmem. Jest nią zasada pomocniczości. Większa wspólnota powinna pomagać mniejszej wtedy, kiedy jest to konieczne, ale nie powinna odbierać jej odpowiedzialności, inicjatywy i wolności. Kompendium przestrzega zarówno przed nadmierną centralizacją i biurokratyzacją, jak i przed pozostawieniem człowieka bez koniecznego wsparcia.

Polska 2036 roku powinna więc być państwem silnym tam, gdzie państwo jest niezastąpione: w obronności, bezpieczeństwie granic, sprawiedliwości, wielkiej infrastrukturze czy ochronie obywateli. Ale powinna być państwem powściągliwym tam, gdzie zadanie lepiej wykonują rodzina, samorząd, parafia, stowarzyszenie, przedsiębiorca czy lokalna wspólnota.

Nie potrzebujemy Polski, która wychowa dzieci za rodziców, przejmie odpowiedzialność obywatela i ureguluje każdą dziedzinę życia. Potrzebujemy państwa, które stworzy człowiekowi przestrzeń do odpowiedzialności.

Kościół nie może zostać kapelanem żadnej partii

W perspektywie następnej dekady również polski Kościół stanie przed trudnym egzaminem. Sekularyzacji nie zatrzyma się komunikatem prasowym ani nostalgią za czasami pełnych kościołów. Nie wystarczy też narzekać na młodych.

Być może będziemy mieli mniej katolików deklaratywnych. Być może mniej ludzi będzie chodziło do kościoła dlatego, iż „zawsze się chodziło”. Paradoksalnie może to jednak zmusić Kościół do powrotu do tego, co jest jego największą siłą: Ewangelii, sakramentów, świadectwa życia i jasnego głoszenia prawdy o człowieku.

Kościół nie powinien być religijnym zapleczem prawicy ani lewicy. Nie może być kapelanem żadnej partii politycznej. Jego obowiązkiem jest przypominać każdej władzy — niezależnie od jej kolorów — iż człowiek nigdy nie jest narzędziem państwa, gospodarki czy ideologii.

Katolicka Nauka Społeczna opiera życie społeczne na czterech wielkich zasadach: godności osoby ludzkiej, dobru wspólnym, pomocniczości i solidarności. To nie jest program wyborczy. To znacznie więcej: miara, którą można przykładać do każdego programu wyborczego.

Jeżeli polityka niszczy rodzinę — trzeba powiedzieć „nie”. o ile gospodarka bogaci jednych kosztem bezbronności innych — trzeba powiedzieć „nie”. o ile pod hasłem solidarności państwo odbiera człowiekowi odpowiedzialność — trzeba powiedzieć „nie”. o ile patriotyzm zamienia się w pogardę dla innego narodu — również trzeba powiedzieć „nie”.

Ale trzeba też umieć powiedzieć mocne „tak”: życiu, rodzinie, odpowiedzialności, przedsiębiorczości, pracy, solidarności z ubogimi, trosce o osoby starsze i chore, bezpieczeństwu państwa oraz prawu narodu do zachowania swojej kultury.

Polska może stać się jednym z liderów Europy

W 2036 roku Polska może być krajem politycznie znacznie ważniejszym niż obecnie. Położenie geograficzne, potencjał gospodarczy, znaczenie militarne i wielkość naszego kraju dają nam możliwość wejścia do ścisłego grona państw rzeczywiście kształtujących europejską politykę.

Nie będzie jednak wielkim zwycięstwem Polska z potężną armią i pustymi porodówkami. Nie będzie sukcesem Polska z wysokim PKB, w której młodzi ludzie nie widzą sensu zakładania rodzin. Nie będzie również prawdziwie silnym państwem kraj, w którym polityczna wojna zniszczyła zdolność obywateli do rozmowy ze sobą.

Kompendium Nauki Społecznej Kościoła przypomina, iż dobro wspólne nie jest prostą sumą prywatnych interesów, ale tworzeniem takich warunków społecznych, w których człowiek i wspólnota mogą się pełniej rozwijać.

I właśnie dobro wspólne powinno stać się jednym z najważniejszych polskich słów następnej dekady.

Nie interes jednej partii. Nie interes jednego pokolenia. Nie interes jednej grupy zawodowej. Nie wojna jednych Polaków z drugimi.

Dobro wspólne.

Najważniejsza inwestycja Polski

Kiedy więc próbujemy spojrzeć na Polskę roku 2036, możemy zobaczyć dwa obrazy.

W pierwszym jest Polska dobrze uzbrojona, nowoczesna i relatywnie bogata, ale coraz starsza, samotniejsza i wewnętrznie skłócona. Państwo wydaje coraz więcej na skutki problemów, których wcześniej nie miało odwagi rozwiązywać. Rodzina staje się coraz słabsza, polityka coraz brutalniejsza, a społeczeństwo coraz mniej zdolne do ponoszenia odpowiedzialności za przyszłość.

Drugi obraz jest trudniejszy do osiągnięcia, ale możliwy. To Polska, która zrozumiała, iż bezpieczeństwo zaczyna się nie tylko na poligonie, ale również przy rodzinnym stole. Że pierwszą szkołą solidarności nie jest urząd, ale rodzina. Że gospodarka istnieje dla człowieka, a nie człowiek dla gospodarki. Że naród potrzebuje pamięci, ale nie może żyć wyłącznie przeszłością. I iż państwo jest silne nie wtedy, gdy kontroluje wszystko, ale wtedy, gdy jego obywatele są zdolni brać odpowiedzialność za siebie nawzajem.

Najważniejszą polską inwestycją najbliższych dziesięciu lat nie będzie więc czołg, elektrownia, autostrada ani choćby nowa technologia. Najważniejszą inwestycją będzie człowiek.

Dziecko, które ma się dopiero urodzić. Rodzina, która odważy się je przyjąć. Nauczyciel, który będzie je wychowywał. Przedsiębiorca, który da mu kiedyś pracę. Żołnierz, który będzie chronił jego wolność. Kapłan, który przypomni człowiekowi, iż jego życie ma sens większy niż sukces i pieniądze. Sąsiad, który nie pozostawi sąsiada samego w nieszczęściu.

Jeżeli zbudujemy taką Polskę, rok 2036 nie musi budzić lęku.

Bo ostatecznie przyszłości Polski nie rozstrzygnie to, kto wygra najbliższe wybory. Rozstrzygnie ją odpowiedź na znacznie poważniejsze pytanie: czy następnemu pokoleniu pozostawimy jedynie dobrze zarządzane terytorium — czy Ojczyznę, za którą warto brać odpowiedzialność.

Autor: Ks. Piotr W. Wiśniowski – kapłan archidiecezji wrocławskiej, współzałożyciel i dyr. duchowy EWTN Polska, publicysta oraz współzałożyciel Fundacji Vide et Crede im. św. Jana Pawła II. Od lat zajmuje się ewangelizacją poprzez media katolickie.

PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ:

kard. Robert Sarah – Wniebowzięcie NMP a Bitwa Warszawska. Przesłanie na 15 sierpnia