W setną rocznicę wejścia w życie tzw. prawa Callesa biskupi Meksyku przypominają o krwawych prześladowaniach Kościoła i apelują o pełne poszanowanie wolności religijnej. Organizacja Pomoc Kościołowi w Potrzebie (ACN) przyłącza się do tego wezwania, zwracając uwagę na współczesne zagrożenia, szczególnie przemoc ze strony zorganizowanych grup przestępczych.
Z okazji setnej rocznicy tzw. prawa Callesa, które nałożyło poważne ograniczenia na działalność Kościoła i podporządkowało posługę kapłańską kontroli państwa, katoliccy biskupi Meksyku opublikowali przesłanie zatytułowane „Dzwony kościelne umilkły, przemówiła ich krew”, z podtytułem „Pamięci naszych męczenników, w obronie wolności religijnej i budowania pokoju”.
Prawo weszło w życie 31 lipca 1926 roku. Jak przypominają meksykańscy biskupi, wobec niemożności swobodnego sprawowania posługi ich poprzednicy zdecydowali o zawieszeniu publicznych nabożeństw we wszystkich kościołach w kraju.
„O świcie 1 sierpnia 1926 roku Meksyk obudził się bez publicznych Mszy św. Kościoły pozostały otwarte i ciche, strzeżone przez samych wiernych. Tak rozpoczął się jeden z najbardziej bolesnych rozdziałów naszej historii” – piszą hierarchowie.
Wolność religijna nie jest przywilejem
W swoim przesłaniu biskupi oddają hołd męczennikom, którzy umierali, przebaczając swoim oprawcom. Podkreślają, iż Meksykanie przekonali się „za bardzo wysoką cenę”, iż „wolność religijna nie jest przywilejem duchowieństwa, ale prawem każdego człowieka, a jej odbieranie zawsze ostatecznie prowadzi do rozlewu krwi”.
Hierarchowie dostrzegają reformy prawne i pozytywne zmiany, które nastąpiły w ciągu ostatniego stulecia. Zwracają jednak uwagę, iż również dzisiaj wolność religijna w Meksyku nie jest w pełni zagwarantowana.
Ich zdaniem przez cały czas obowiązują ograniczenia, które „nie przystają do dojrzałej demokracji”. Wskazują m.in. na restrykcje dotyczące praktyk religijnych poza miejscami kultu, brak możliwości uzyskiwania przez związki wyznaniowe koncesji radiowych i telewizyjnych oraz ograniczenia dotyczące prawa rodziców do decydowania o religijnym wychowaniu dzieci.
Biskupi zwracają również uwagę na utrzymującą się nieufność części środowisk politycznych wobec publicznego wyrażania przekonań religijnych, która utrudnia wierzącym obronę swoich poglądów i życie zgodnie z nimi także w przestrzeni publicznej.
Przestępczość zorganizowana zagrożeniem dla wierzących
Jeszcze poważniejszym problemem – podkreślają biskupi – jest sytuacja w regionach, w których zorganizowane grupy przestępcze przejmują faktyczną kontrolę nad całymi społecznościami.
Jeszcze poważniej jest wtedy, gdy państwo pozwala, by przestępczość zorganizowana stawała się równoległą władzą kontrolującą terytoria, na których nie przestrzega się żadnych praw człowieka: porywa, wymusza haracze, zabija i deprawuje sumienia młodych ludzi – czytamy w przesłaniu.
Powszechna przemoc dotyka całego społeczeństwa, a w niektórych regionach uniemożliwia wspólnotom także swobodne praktykowanie wiary.
Biskupi przypominają o kapłanach zamordowanych podczas pełnienia posługi, w tym o jezuitach z Cerocahui oraz ks. Marcelo Pérezie z San Cristóbal de las Casas. Jak zaznaczają, ich śmierć pokazuje, iż „lista męczenników nie zakończyła się w 1929 roku”.
Kapłani stają się celem przestępców
Obawy meksykańskich biskupów znajdują potwierdzenie w Raporcie o wolności religijnej 2025, opublikowanym przez Papieską Fundację Pomoc Kościołowi w Potrzebie. Dokument wskazuje na wzrost przypadków dyskryminacji i przemocy na tle religijnym w Meksyku, związanych przede wszystkim z działalnością przestępczości zorganizowanej.
„Kapłani byli mordowani za występowanie przeciwko przemocy lub odmowę współpracy z grupami zbrojnymi” – podkreślają autorzy raportu.
Tylko w latach 2023-2024 zamordowano trzech księży, a pięciu kolejnych padło ofiarą poważnych napaści. W czasie sześcioletniej prezydentury Andrésa Manuela Lópeza Obradora, od grudnia 2018 do września 2024 roku, zamordowano dziesięciu kapłanów, a kolejnych dziesięciu doświadczyło przemocy.
W tym samym okresie odnotowano blisko 900 przypadków wymuszeń wobec przedstawicieli Kościoła katolickiego, w tym porwania, rabunki i zastraszanie. Każdego tygodnia dochodziło średnio do 26 ataków i aktów profanacji miejsc kultu.
Jak zauważono w raporcie, na obszarach zdominowanych przez przestępczość zorganizowaną, gdzie działania państwa są niewystarczające, przywódcy religijni coraz częściej występują przeciwko przemocy i stają w obronie lokalnych społeczności.
W rezultacie sami stają się celem grup przestępczych, które poprzez zastraszanie duchownych próbują uciszyć mieszkańców i utrzymać kontrolę nad terenami wykorzystywanymi m.in. do handlu bronią i narkotykami.
PKWP wspiera apel biskupów Meksyku
Promowanie i obrona wolności religijnej należą do najważniejszych obszarów działalności organizacji Pomoc Kościołowi w Potrzebie. PKWP przyłącza się do apelu meksykańskich biskupów skierowanego do władz o skuteczniejszą ochronę tego podstawowego prawa człowieka.
PKWP prowadzi w tej chwili międzynarodową petycję „Chrońmy prawo do wiary – globalny apel o wolność religijną”, skierowaną do światowych przywódców. Jej celem jest wezwanie władz państwowych i społeczności międzynarodowej do skuteczniejszej ochrony i promowania wolności religijnej na całym świecie.
