Nikodem (Νικόδημος – Nikodēmos)

Był wśród faryzeuszów pewien człowiek, imieniem Nikodem, dostojnik żydowski. (J 3,1)

Ἦν δὲ ἄνθρωπος ἐκ τῶν Φαρισαίων, Νικόδημος ὄνομα αὐτῷ, ἄρχων τῶν Ἰουδαίων·

Erat autem homo ex Pharisaeis Nicodemus nomine princeps Iudaeorum.

Imię Nikodem (Νικόδημος – Nikodēmos), występujące w III rozdziale Ewangelii według św. Jana, ma greckie pochodzenie i konkretne znaczenie związane z ówczesnym kontekstem społecznym. Imię to składa się z dwóch greckich terminów: nìkē, oznaczającego „zwycięstwo”, oraz dēmos, oznaczającego „lud”. Ogólne znaczenie to zatem „zwycięzca ludu” lub „zwycięstwo ludu”. Chociaż Nikodem był praktykującym Żydem, nosił greckie imię, bardzo popularne w tamtych czasach, co wskazuje na pewien wpływ kultury hellenistycznej na ówczesne społeczeństwo żydowskie. W IV Ewangelii Nikodem jest przedstawiony jako faryzeusz, członek Sanhedrynu i „nauczyciel Izraela”. W III rozdziale Ewangelii św. Jana udaje się on nocą do Jezusa, aby porozmawiać, otrzymując fundamentalne nauczanie o konieczności „narodzenia się na nowo” (lub „z góry”), aby wejść do Królestwa Bożego. Nikodem przychodzi pod osłoną nocy, co może symbolizować jego strach przed innymi faryzeuszami lub początkowy brak pełnego zrozumienia i wiary, który z czasem przekształci się w jawne wyznanie i stawanie po stronie Jezusa. W swoim czasie odważnie wystąpił on przeciw członkom Sanhedrynu. Kluczową rolę odegrał także przy pogrzebie Jezusa (J 19,39-42), gdy wraz z Józefem z Arymatei zaopiekował się ciałem Jezusa i przyniósł wonności do zabalsamowania ciała Pana, co było oznaką jego oddania. Z treści ewangelii można wywnioskować, iż jego postawa stopniowo ewoluowała od intelektualnego poszukiwacza prawdy do otwartego wyznawcy. W jego przypadku można otwarcie mówić o przejściu od ciemności do światła. Nikodem inspiruje do odwagi w wyznawaniu wiary.