Leon XIV w Limie: Godność człowieka, ochrona kobiet i jedność w różnorodności fundamentem przyszłości Peru

Zwracając się do wiernych zgromadzonych przed Bazyliką Katedralną papież Leon XIV zaapelował o postawienie niezbywalnej godności człowieka w centrum życia społecznego, gospodarczego i politycznego. Ojciec Święty stanowczo potępił dążenie za trendami świata, ale również mentalność macho oraz przemoc wobec kobiet.

Więcej artykułów o Kościele znajdziesz na stronie głównej: ewtn.pl

Spotkanie Ojca Świętego z wiernymi w Peru budzi niezwykłe emocje. Po wczorajszym spotkaniu z władzami i dzisiejszych spotkaniach z „biskupami Peru” oraz „biskupami, prezbiterami, osobami konsekrowanymi, seminarzystami zespołami synodalnymi i przedstawicielami rad duszpasterskich” Leon XIV wyszedł do wiernych zgromadzonych na placu przed Bazyliką Katedralną Świętego Jana Apostoła i Ewangelisty w Limie, którzy nie zmieściliby się w katedrze.

Ojciec Święty odwołał się do katolickiej nauki społecznej, podkreślając, iż dobro osobiste, rodzinne i społeczne tworzą jedną rzeczywistość opartą na solidarności i pomocniczości. Papież zaznaczył, iż choć przemiany kulturowe redefiniują tradycyjne role, mężczyzna i kobieta mają równą godność i są współodpowiedzialni za dom oraz wychowanie dzieci, co wyklucza jakiekolwiek podporządkowanie czy niesprawiedliwy podział obowiązków.

Wyraził również szczególną bliskość z samotnymi matkami oraz rodzinami zranionymi przez kryzysy ekonomiczne, emigrację, przemoc domową i uzależnienia – w tym od hazardu, alkoholu i narkotyków – wskazując na Świętą Rodzinę jako wzór wytrwałości. Nawiązując do swojej encykliki Magnifica humanitas, ostrzegł także przed zagrożeniami płynącymi z technologii cyfrowych, które mogą zastępować realne więzi, oraz wezwał władze państwowe, instytucje edukacyjne i przedsiębiorców do troski o godne warunki zatrudnienia, równowagę między pracą a życiem rodzinnym oraz sprawiedliwy podział dóbr.

Odnosząc się do bogactwa kulturowego, językowego i regionalnego Peru, Ojciec Święty wskazał, iż różnorodność powinna prowadzić do wzajemnego ubogacenia i pokoju, a nie do podziałów. Przypominając apel o rozbrojenie języka stanowczo sprzeciwił się obraźliwym „żartom” i wypowiedziom stygmatyzującym ludzi. Leon XIV podkreślił również, iż sprawiedliwe prawo wymaga wsparcia ludzi o uczciwych sercach, aby domy stały się szkołami braterstwa, przedsiębiorstwa – wspólnotami godnej pracy, a instytucje – przestrzenią równego uczestnictwa wszystkich obywateli.

Pełny tekst przemówienia:

Drodzy Bracia i Siostry, Mój umiłowany Ludu peruwiański! Dzień dobry!

Dziękuję wam za przybycie tutaj i przyjęcie mnie z otwartym sercem, jako waszego brata i towarzysza drogi. Sprawiacie, iż czuję się jak w domu. Bardzo dziękuję! Pragnę w tych dniach podążać pośród was na wzór św. Jana Chrzciciela, dając świadectwo o Światłości, która oświeca każdego człowieka, czyli o Jezusie Chrystusie, Synu Bożym (por. J 1, 6-9). Wsłuchajmy się w głos Mistrza, którego na tych ziemiach otacza się szczególną czcią jako Pana Cudów, aby przyjąć to, co w tych dniach pragnie On powiedzieć Peru.

Wyzwań, o których wspomniano, nie można podejmować w oderwaniu od siebie, ponieważ rodzina, różnorodność kulturowa, świat pracy i sytuacja kobiet stanowią część tej samej rzeczywistości ludzkiej, naznaczonej głęboką współzależnością. Nauka społeczna Kościoła dostarcza nam wskazówek, aby zrozumieć tę rzeczywistość: w centrum wszelkiej organizacji społecznej, gospodarczej i politycznej musi znajdować się osoba ludzka, stworzona na obraz i podobieństwo Boga, obdarzona nieskończoną godnością i powołana do życia w relacji z innymi. Na tej podstawie dobro osobiste, rodzinne i społeczne łączą się w jedną rzeczywistość.

Na uznaniu centralnego znaczenia godności ludzkiej opierają się również inne podstawowe zasady, takie jak dobro wspólne, solidarność i pomocniczość, które powinny ukierunkowywać decyzje podejmowane w życiu osobistym i rodzinnym, w przedsiębiorstwach oraz instytucjach.

Życie ludzkie nie zaczyna się w próżni: rodzi się z miłości mężczyzny i kobiety, którzy oddając się sobie nawzajem, otwierają się na dar nowego życia. Dziecko jest owocem tej komunii, a nie produktem, i od samego początku nosi w sobie ślad relacji, z której się wywodzi. U początku istnienia, niezwykle kruchego, otoczone jest opieką w łonie matki – pierwszym miejscu przyjęcia, w którym ta pierwotna więź wyraża się w bliskości i ochronie. Zgodnie z zamysłem Stwórcy człowiek zostaje poczęty i wzrasta w tej sieci relacji. W ten sposób godność rodzącego się życia znajduje w rodzinie adekwatną sobie przestrzeń.

W świetle Ewangelii i w zgodzie z naukami o człowieku Tradycja Kościoła naucza, iż rodzina jest pierwszą naturalną społecznością, której przysługują własne prawa. Oznacza to, iż rodzina istnieje wcześniej niż jakiekolwiek prawo pisane, które powinno po prostu uznawać ją i chronić, a instytucje publiczne powinny ją wspierać, nie zaś zastępować (por. Kompendium nauki społecznej Kościoła, 214).

Oczywiście, jak sami powiedzieliście, przemiany kulturowe zmieniły tradycyjne role mężczyzn i kobiet, którzy poszukują nowych postaw i sposobów życia w rodzinie i społeczeństwie, niekiedy obierając błędne drogi (por. Dokument z Aparecidy, 49). Sytuacja ta wymaga od nas, abyśmy z jeszcze większym zaangażowaniem głosili, iż Bóg stworzył człowieka jako mężczyznę i kobietę (por. Rdz 1, 27) i iż jedynie w ich zjednoczeniu wyrażają się wzajemność i komplementarność, z których rozwijają się ojcostwo i macierzyństwo, synostwo i braterstwo oraz zaangażowanie wszystkich w budowanie lepszego społeczeństwa.

Jednak życie w prawdzie o naszym byciu mężczyzną i kobietą nie usprawiedliwia nierównego podziału odpowiedzialności za obowiązki domowe ani podporządkowania jednego z małżonków drugiemu. Musimy przez cały czas pracować nad harmonijnym kształtowaniem ról mężczyzny i kobiety w rodzinach oraz podkreślać, iż oboje są współodpowiedzialni za budowanie przyszłości społeczeństwa.

Nasza wiara daje nam takie rozumienie człowieka, które pomaga przezwyciężać napięcia pojawiające się w obliczu nowych tendencji kulturowych. W ten sposób miłość chrześcijańska pozwala nam zrozumieć, iż miłować oznacza służyć Bogu i bliźniemu. W tej perspektywie odkrywamy głębokie znaczenie bycia ojcem i matką, synem i córką, wnukiem i wnuczką czy dziadkiem i babcią, rozwijając dialog, cierpliwość, dobroć, przebaczenie i wzajemną służbę (por. 1 Kor 13). Pogłębianie tej prawdy staje się owocnym źródłem duchowości w życiu rodzinnym.

Każdy członek rodziny jest powołany, aby w sposób sobie adekwatny i twórczy wnosić do jej życia otrzymane dary i talenty. Nikt nie jest zwolniony z troski o drugiego człowieka, okazywania delikatności i czułości, odpowiedzialnego wykonywania pracy, cierpliwego słuchania i nauczania własnym przykładem. W związku z tym chciałbym zwrócić szczególną uwagę na tak wiele matek, które często cierpią i pozostają samotne, zmuszone stawiać czoła licznym trudnościom, aby wychować swoje dzieci, zapewnić im zdrowy rozwój i pomóc im wyrosnąć na dobrych mężczyzn i kobiety. Pragnę w szczególny sposób podziękować tym kobietom – matkom, ciotkom i babciom – które z wielką odwagą przekazują przyszłym pokoleniom, świadectwem własnego życia, wiarę i niezachwianą nadzieję.

Wiemy również, iż wiele rodzin jest zranionych, podzielonych z powodu problemów ekonomicznych lub emigracji do innego kraju, dotkniętych przez nałogi, które wdarły się w ich życie, takie jak uzależnienie od gier hazardowych i zakładów, alkoholizm i narkomania, a także przez wykorzystanie czy przemoc domową. Bóg kocha wszystkie rodziny, zwłaszcza te, które przeżywają trudne chwile. Do nich chciałbym skierować słowa: nie poddawajcie się w obliczu trudności! Spójrzcie na przykład Świętej Rodziny, której również nie było łatwo budować wspólny dom. Także Jej członkowie, podobnie jak wiele naszych rodzin, musieli zachować wiarę i ufność w Bogu w sytuacjach niepewności i niedostatku, musieli przeprowadzać się z miasta do miasta i pracować na swoje utrzymanie, musieli stawiać czoła samotności, cierpieniu i niezrozumieniu. Uczą nas jednak również, iż kiedy Bóg jest obecny w naszej rodzinie, możemy wzrastać i przez cały czas podążać naprzód, mierzyć się z problemami, trwać pod krzyżem i wspólnie przeżywać euforia wiary.

Bardzo aktualnym wyzwaniem, o którym również wspomnieliście, jest wpływ technologii cyfrowych na rodzinę. Niedawno w Encyklice Magnifica humanitas wskazałem, iż współczesna technologia niesie ze sobą ryzyko zastępowania rzeczywistego przebywania razem, narażając członków rodziny na rozproszenie uwagi i kontakt z treściami, które niekiedy są szkodliwe. W związku z tym niezbędne jest współdziałanie świata polityki, instytucji edukacyjnych i wychowawczych oraz rodzin, aby wspólnie rozwiązywać wynikające stąd problemy (por. n. 142).

Synowie i córki naszych rodzin są jednocześnie obywatelami Peru, przyszłymi przedsiębiorcami i pracownikami naszych miast i terenów wiejskich. Prowadzi nas to do świata przedsiębiorczości, który jest powołany do odgrywania prawdziwie doniosłej roli w budowaniu dobra wspólnego (por. Kompendium nauki społecznej Kościoła, 338). Konieczne jest zatem, aby prawowita władza wspierała przedsiębiorców i pracowników poprzez ustanawianie sprawiedliwych ram prawnych, a jednocześnie gwarantowała rozsądną równowagę między pracą, odpoczynkiem i życiem rodzinnym. Troska o trwałość silnych więzi międzyludzkich i stabilność ekonomiczną rodzin jest wspólną odpowiedzialnością

Kiedy uświadamiamy sobie tę życiową współzależność, odkrywamy, iż dobro wspólne polega na wspólnym dążeniu do osiągnięcia większego dobra (por. Enc. Magnifica humanitas, 62), tak aby bogactwo i zasoby społeczeństwa nie służyły wyłącznie korzyściom nielicznych, ale przyczyniały się do rozwoju wszystkich (por. tamże, 65).

W tej wzajemnej zależności edukacja staje się praktycznym narzędziem urzeczywistniania zasad. Wychowywanie dziś naszych dzieci z poszanowaniem ich godności jest gwarancją uczciwego społeczeństwa jutra. W związku z tym państwo umacnia fundamenty sprawiedliwego i pokojowego społeczeństwa, gdy prowadzi politykę społeczną skoncentrowaną na równej godności wszystkich osób, wspiera rodziny, zapewnia politykę edukacyjną służącą formacji ludzkiej i intelektualnej uczniów, a także politykę zatrudnienia, która chroni zarówno godność pracy, jak i inicjatywę prywatną (por. tamże, 168).

Uznanie centralnego znaczenia godności człowieka rzuca również światło na nasz sposób rozumienia różnorodności kulturowej. Peru jest niezwykle pięknym krajem właśnie dzięki swojemu bogactwu kulturowemu, językowemu, historycznemu i regionalnemu. Jak śpiewamy w jednym z kreolskich walców: „Góry pełne bogactw, piękne ziemie; uśmiechnięte plaże, żyzne ziemie; ośnieżone szczyty, rzeki, wąwozy. To moje Peru!”. Różnice sprzyjają spotkaniu i wzajemnemu ubogacaniu się. Właśnie dlatego, iż jesteśmy różni, tworzymy „wspólną jedność”: wspólnotę.

Jednak, jak w każdym współżyciu międzyludzkim, również tutaj historyczne rany i nieufność niekiedy utrudniają wzajemne zrozumienie. Nie można akceptować wypowiedzi ani zachowań, które służą klasyfikowaniu, obrażaniu czy osądzaniu ludzi ze względu na ich wygląd, pochodzenie lub pozycję społeczną, pod pretekstem pewnych „żartów” czy potocznych wyrażeń. Oprócz rozbrajania języka poprzez rezygnację z raniących słów (por. Orędzie na Wielki Post, 5 lutego 2026), musimy również rozbroić nasze postawy.

Agresywne postawy rozbraja się łagodnością. Sam Jezus wzywa nas: „Uczcie się ode Mnie, bo jestem cichy i pokornego serca” (Mt 11, 29). Łagodność ta nie jest słabością, ale wewnętrzną siłą, która powściąga gniew i urazę, przemieniając je w cierpliwość, dialog i gotowość do pojednania. Jezus ukazał tę cnotę w sposób najdoskonalszy podczas swojej Męki, kiedy nie odpowiadał na zniewagi przemocą ani groźbami. Módlmy się, abyśmy w Imperium Słońca – Intipa imperion – byli odbiciem tej Światłości, którą jest Chrystus, „Słońce Wschodzące z wysoka” (Łk 1, 78).

Jakże w tym kontekście nie wspomnieć św. Turybiusza z Mogrovejo, który głosił Ewangelię bez narzucania jej siłą, pośród różnych ludów posługujących się odmiennymi językami, stojących przed wyzwaniem pokojowego współżycia oraz jedności i komunii w Chrystusie.

Różnorodność kulturowa może stać się narzędziem budowania pokoju, gdy zaczynamy dostrzegać w człowieku, który różni się od nas, brata zasługującego na szacunek. Jedność w różnorodności jest dziełem Ducha Świętego, a zarazem rzeczywistością, którą powinniśmy pielęgnować i umacniać, aby stawać się znakami jedności w Chrystusie (por. Dz 2). Kościół katolicki obejmuje w swoim łonie cały świat, a jednocześnie przyjmuje oblicze adekwatne każdemu miejscu (por. Enc. Magnifica humanitas, 26). Kościół przemawia wszystkimi językami (por. Św. Augustyn, Sermo 268), czego świadectwem był Katechizm z Limy.

Uznanie godności człowieka wymaga również rzeczywistego wspierania obecności, poszanowania i uczestnictwa kobiet. Ich wkład we wszystkie dziedziny życia społecznego i kościelnego jest niezbędny. Ze smutkiem stwierdzamy, iż przez cały czas utrzymuje się mentalność macho, przejawiająca się nieobecnością ojca w życiu rodzinnym, wykorzystaniem i przemocą wobec kobiet, a ignorująca nowość chrześcijaństwa, które uznaje i głosi, iż kobieta i mężczyzna mają równą godność i odpowiedzialność (por. Benedykt XVI, Przemówienie na otwarcie V Konferencji Ogólnej Episkopatu Ameryki Łacińskiej i Karaibów, Aparecida, 13 maja 2007, 5).

Kobiety żyjące w sytuacji ubóstwa lub należące do społeczności rdzennych i afroamerykańskich mogą doświadczać choćby podwójnej marginalizacji (por. Dokument z Aparecidy, 454). Dlatego boleśnie odczuwamy fakt, iż przemoc wobec kobiet – które mogłyby być naszymi babciami, matkami, siostrami czy córkami – przez cały czas jest rzeczywistością raniącą całą ludzkość.

Chciałbym ponowić gorący apel, skierowany nie tylko do moich braci i sióstr w wierze, ale także do każdego mężczyzny i każdej kobiety dobrej woli: doceniajmy kobiety! Chrońmy dziewczynki i okazujmy im szacunek! (por. Enc. Magnifica humanitas, 57).

Kościół docenia bogactwo, talenty i adekwatną kobiecie wrażliwość, których najdoskonalszym wzorem jest Maryja Panna, „Nowa Niewiasta i doskonała Chrześcijanka, która łączy i skupia w sobie najbardziej charakterystyczne sytuacje życia kobiecego” (Św. Paweł VI, Adhort. apost. Marialis cultus, 36) [2]. Z Ewangelii wyłania się bowiem Jej postać jako kobiety wolnej i silnej, zawsze ukierunkowanej na autentyczne naśladowanie Chrystusa i wspieranie misji Kościoła (por. Dokument z Aparecidy, 266).

Drodzy bracia, drogie siostry, rodzina, świat przedsiębiorczości, różnorodność kulturowa i rola kobiet łączą się zatem w jednym wspólnym zadaniu: budowaniu społeczeństwa, w którym każdy człowiek może żyć godnie i przyczyniać się do dobra wszystkich. Sprawiedliwe struktury są konieczne, ale niewystarczające. Potrzeba również ludzi o uczciwych sercach, szczerze dążących do dobra wspólnego, aby przezwyciężać korupcję, przemoc i indywidualizm (por. Enc. Magnifica humanitas, 169).

Jako uczniowie-misjonarze Jezusa Chrystusa czyńmy z naszych domów szkoły braterstwa; z naszych przedsiębiorstw – wspólnoty godnej pracy i odpowiedzialności społecznej; z naszych różnic kulturowych – sposobności do spotkania; a z naszych instytucji – przestrzenie, w których kobiety i mężczyźni mogą uczestniczyć w życiu społecznym i wnosić swój wkład w dobro wspólne. W ten sposób zmierzamy ku społeczeństwu bardziej sprawiedliwemu, w którym godność każdego człowieka stanowi fundament prawdziwego pokoju.

Bardzo dziękuję!

ZOBACZ RÓWNIEŻ: