Ks. prof. Kobyliński: jeżeli Leon XIV nie zatrzyma pentekostalizacji to Kościół straci miliony wiernych w Azji i Afryce
Leon XIV realizuje model Kościoła z decentralizacją doktrynalną, która prowadzi do anglikanizacji - powiedział PAP ks. prof. Andrzej Kobyliński. Ocenił, iż najważniejszym wyzwaniem pontyfikatu jest pentekostalizacja katolicyzmu. Co roku Kościół traci miliony wiernych w Ameryce Łacińskiej - dodał.
Rok temu, 8 maja 2025 r. na Stolicę Piotrową został wybrany kardynał Robert Prevost z USA, który przyjął imię Leona XIV.
- Po śmierci papieża Franciszka wśród kardynałów-elektorów zwyciężyło przekonanie, iż kolejny sukcesor św. Piotra powinien być przede wszystkim mediatorem. I pierwszy rok pontyfikatu Leona XIV w dużym stopniu spełnił te oczekiwania - powiedział PAP ks. prof. Kobyliński, kierownik Katedry Etyki UKSW w Warszawie.
Zwrócił on uwagę, iż ostatnich dwunastu miesiącach, po burzliwych rządach papieża z Argentyny, doszło do znaczącego uspokojenia nastrojów wśród katolików na świecie.
- W tym kontekście niezwykle symbolicznym znakiem jest powrót obecnego papieża do Pałacu Apostolskiego - wskazał ekspert. Oficjalna siedziba głowy Kościoła katolickiego już nie jest pusta, a tak było przez cały pontyfikat Franciszka - ocenił.
Jako drugą symboliczną decyzję Leona XIV ks. prof. Kobyliński wskazał pozbycie się z Watykanu bardzo bliskiego przyjaciela papieża Franciszka, czyli argentyńskiego biskupa Gustavo Zanchetty, skazanego w 2022 r. przez sąd w Argentynie na kilka lat więzienia za wykorzystywanie seksualne seminarzystów, który znalazł schronienie za Spiżową Bramą. W 2017 r. Franciszek utworzył choćby dla niego w Kurii Rzymskiej osobne stanowisko pracy w Administracji Dóbr Stolicy Apostolskiej, pomimo iż Zanchettę oskarżano również o nadużycia finansowe w jego własnej diecezji.
- Poza tymi dwiema symbolicznymi decyzjami, można powiedzieć, iż obecny pontyfikat Leona XIV stanowi kontynuację procesu „tworzenia nowego” Kościoła katolickiego, który rozpoczął papież z Argentyny - powiedział ks. prof. Kobyliński.
Wyjaśnił, iż „na poziomie doktrynalnym Leon XIV realizuje nowy model Kościoła katolickiego, wprowadzony w życie w 2013 r. przez papieża Franciszka?. - Jego istotą jest jedność w różnorodności i synodalność, czyli zgoda Watykanu na decentralizację doktrynalną, która ostatecznie prowadzi do anglikanizacji Kościoła katolickiego - powiedział ekspert.
Zwrócił uwagę, iż „nowy model Kościoła jest realizacja większego projektu, o którym wielokrotnie mówił kardynał Walter Kasper - niemiecki filozof, jeden z twórców nowego modelu Kościoła katolickiego”.
- W przekonaniu niemieckiego kardynała nie wystarczy jeden pontyfikat, żeby dokonać globalnej rewolucji w Kościele katolickim. Po Franciszku potrzeba jeszcze kolejnych dwóch, a choćby trzech papieży, żeby ugruntować wprowadzone wcześniej zmiany - powiedział ekspert z UKSW.
Ks. prof. Kobyliński zwrócił uwagę, iż „Leon XIV unika wypowiedzi kontrowersyjnych, natomiast sam sposób sprawowania urzędu papieskiego jest o wiele spokojniejszy niż to często czynił papież z Argentyny”.
Ocenił, iż wymiana zdań między Leonem XIV a przywódcą Stanów Zjednoczonych ws. wojny na Bliskim Wschodzie „nie ma większego znaczenia”.
- Był to jedynie pewien odprysk dużo większego sporu między częścią kardynałów i biskupów rzymskokatolickich w USA a politycznym otoczeniem Donalda Trumpa - powiedział ekspert z UKSW. Dodał, iż ten konflikt zwiększył tylko popularność papieża Roberta Prevosta wśród amerykańskich katolików.
Zwrócił uwagę, iż w ostatnich wyborach w Stanach Zjednoczonych 60 proc. amerykańskich katolików głosowało na Donalda Trumpa, a 40 proc. na Kamalę Harris. Dodał, iż po agresji amerykańsko-izraelskiej na Iran część katolików w USA odwraca się od obecnego gospodarza Białego Domu.
Ks. prof. Kobyliński powiedział, iż stosunek Leona XIV do lefebrystów oraz nurtu tradycjonalistycznego w Kościele katolickim jest zasadniczo krytyczny.
- Przez cały rok papież Robert Prevost nie uczynił ani jednego kroku w stronę tych środowisk. Poza tym, szefem Dykasterii Nauki Wiary jest wciąż kard. Manuel Fernández, czyli prawa ręka papieża Franciszka o poglądach skrajnie liberalnych. I nic nie wskazuje na to, iż zostanie zdymisjonowany - zwrócił uwagę ekspert.
Przyznał, iż „jeśli lefebryści dokonają w najbliższych miesiącach konsekracji nowych biskupów, to może dojść do zastosowania przez Watykan opcji atomowej – do ekskomuniki lefebrystów, czyli Bractwa Kapłańskiego Świętego Piusa X”.
Zapytany, czy to oznacza ryzyko schizmy w Kościele katolickim, stwierdził, iż „zdecydowanie tak”.
Dodał, iż już od kilkudziesięciu lat istnieją wewnątrz katolicyzmu globalnego głębokie podziały na skrzydło konserwatywne i liberalne. Niestety, one się ciągle powiększają, co grozi w niektórych krajach formalnym podziałem Kościoła katolickiego, czyli schizmą - wyjaśnił.
- Symptomatyczna jest zasadniczo milcząca akceptacja papieża Leona XIV dla radykalnych zmian wprowadzanych w Kościele katolickim w Niemczech. W archidiecezji Monachium i Fryzyngi przyjęto niedawno dokument „Segen gibt der Liebe Kraft” (Błogosławieństwo daje miłości siłę), który wprowadza błogosławienie związków jednopłciowych prawie na równi z małżeństwami sakramentalnymi. Co więcej, komentując tę sprawę, papież ze Stanów Zjednoczonych powiedział, iż sprawy seksualne nie są w Kościele najważniejsze. Istotniejsza jest kwestia sprawiedliwości społecznej, miłosierdzia, pomocy biednym - zwrócił uwagę ekspert.
Wyjaśnił, iż już papież Franciszek wprowadził nową zasadę interpretacji depozytu wiary, czyli katolickich prawd wiary i moralności.
- Oficjalnie papież Jorge Mario Bergoglio nie zmienił prawd wiary i moralności zawartych w Katechizmie Kościoła Katolickiego. Jego jedyną zmianą jest wprowadzenie do Katechizmu nowego nauczania na temat kary śmierci. Natomiast uruchomił on proces rewolucyjnych zmian doktrynalnych poprzez przyjęcie nowej zasady rozumienia prawd wiary i moralności. Polega ona na dynamicznej interpretacji depozytu wiary, a także na podporządkowaniu doktryny praktyce duszpasterskiej. Egzemplifikacją tej zmiany może być zgoda Stolicy Apostolskiej na błogosławienie związków jednopłciowych - powiedział filozof z UKSW.
W ocenie eksperta, „globalny proces pentekostalizacji chrześcijaństwa i katolicyzmu jest jednym z najważniejszych wyzwań dla pontyfikatu Leona XIV”.
- Przyznam szczerze, iż trochę zaskakuje mnie milczenie papieża Roberta Prevosta w obliczu tego wielkie zagrożenia, które sprawia, iż każdego roku wiele milionów katolików na świecie opuszcza Kościół katolicki, tworząc nowe zbory ewangelikalno-zielonoświątkowe - powiedział ks. prof. Kobyliński.
- O skali wyzwania świadczą opublikowane kilka miesięcy temu badania amerykańskiego ośrodka Pew Research Center z Waszyngtonu dotyczące zmian religijnych w Ameryce Łacińskiej w latach 2013-2024, a więc w trakcie pontyfikatu Franciszka. Wynika z nich, iż w ciągu dekady Kościół katolicki stracił w krajach Ameryki Łacińskiej od 10 do 20 proc. wiernych, a więc kilkadziesiąt milionów osób. W Argentynie - ojczyźnie Franciszka - w 2013 r. było 71 proc. katolików, podczas gdy w 2024 - 58 proc. W Brazylii było 61 proc. i spadało do 46 proc. – wskazał ekspert.
Jak ocenił, jeżeli nie uda się zatrzymać tego procesu, to Kościół katolicki będzie tracił każdego roku miliony wiernych także w Azji i Afryce.
Zapytany o nominacje biskupie obecnego papieża, ks. prof. Kobyliński powiedział, iż od Soboru Watykańskiego II (1962-1965) tego rodzaju decyzje personalne stały się prawie całkowicie wyłączną kompetencją Stolicy Apostolskiej. Tak nie było w przeszłości. Nominacje biskupie były o wiele bardziej demokratyczne, decydowały o nich w dużym stopniu Kościoły lokalne, mieli na nie wpływ m.in. królowie, książęta, kapituły. - Nic nie wskazuje, żeby Leon XIV zamierzał wprowadzić w tym obszarze jakieś zmiany. W związku z tym, Rzym pozostanie „fabryką biskupów” - ocenił.
W pierwszym roku pontyfikatu Leon XIV odwiedził Algierię, Kamerun, Angolę i Gwineę Równikową.
- Papieska pielgrzymka do Afryki była znakiem poparcia dla dynamicznie rozwijających się tam wspólnot katolickich oraz wyrazem solidarności z katolikami prześladowanymi z powodu wyznawanej wiary – powiedział ks. prof. Kobylińskiego.
Jak ocenił, papież chciał również zwrócić uwagę na różne formy współczesnego kolonializmu w Afryce.
- Od wielu lat obserwujemy tam brutalną wojnę między Chinami, Stanami Zjednoczonymi, Rosją, Francją, Niemcami o bogactwa naturalne, surowce i tanią siłę roboczą. Ostatnią pielgrzymką Leon XIV chciał pokazać, iż Kościół katolicki staje po stronie biednych i wykorzystywanych, sprzeciwiając się nowym formom kolonizacji ekonomicznej i ideologicznej - powiedział.
Kierownik Katedry Etyki UKSW w Warszawie zwrócił uwagę, iż w dialogu z muzułmanami papież Robert Prevost, w przeciwieństwie do Franciszka, jest bardzo precyzyjny.
- Choć jest gorącym zwolennikiem ekumenizmu i dialogu międzyreligijnego, to podkreśla równocześnie wyjątkowość chrześcijaństwa, wskazując jednocześnie, iż jedynym zbawicielem człowieka i świata jest Jezus Chrystus - powiedział ekspert.
