Grojec: moderniści zbierają owoce własnej rewolucji

Ilustracja publicystyczna inspirowana wydarzeniami w Grojcu, wykonana przy użyciu AI.

Roman Pindel opuszczający parafię w Grojcu pod eskortą policji to obraz całkowitego upadku autorytetu modernistycznej hierarchii, którego nie przykryją komunikaty kurii. W nocy z 4 na 5 października 2026 roku sprzeciw wobec odwołania Józefa Zborka z urzędu proboszcza przybrał postać blokowania wyjścia z kościoła, wyzwisk i — według relacji diecezji — szarpania duchownych, w tym modernistycznego pseudobiskupa Romana Pindla. Dopiero interwencja policji i negocjatorów umożliwiła im opuszczenie parafii około pierwszej w nocy. Ludzie deklarujący, iż uznają Pindla za swojego biskupa, pokazali, ile znaczy dla nich jego urząd, gdy podejmuje decyzję sprzeczną z ich oczekiwaniami.

Szczegółowych przyczyn odwołania Zborka nie ujawniono. Diecezja powołuje się na poważne nieprawidłowości oraz rozstrzygnięcia najwyższych instancji watykańskich. Bez znajomości konkretnych zarzutów nie sposób ocenić zasadności odwołania modernistycznego proboszcza. Zachowanie tłumu można natomiast ocenić bez zaglądania do akt postępowania. Przywiązanie do duszpasterza nie daje prawa do wyzwisk, zastraszania i zatrzymywania człowieka siłą.

Posłuszeństwo na własnych warunkach

W Grojcu wybuchł konflikt o obsadę urzędu, nie o obronę katolickiej wiary. Parafianie chcieli zachować swojego proboszcza, a od człowieka, którego uznawali za biskupa, czyli następcę Apostołów, oczekiwali spełnienia swoich żądań. Jego autorytet miał obowiązywać dopóty, dopóki odpowiadał ich życzeniom. Kiedy odmówił pozostawienia proboszcza na urzędzie, pojawiły się blokada, przekleństwa i szarpanina. Wdzięczność wobec wieloletniego duszpasterza może być szczera. Wierni mogą przedstawiać racje, prosić o wyjaśnienia i korzystać z przysługujących im środków prawnych. Nie uzyskują jednak przez to prawa do decydowania, kto ma sprawować urząd proboszcza. Liczebność zgromadzenia nie daje mu prawa do sprawowania władzy kościelnej. Krzyk nie zastępuje prawa, a popularność duchownego nie czyni go nieusuwalnym. Tłum usiłujący wymusić decyzję siłą sam kompromituje swój protest, pokazując swój prawdziwy, rewolucyjny charakter.

Szczególnie wymowna jest sprzeczność między deklarowanym uznaniem biskupa a traktowaniem go jak urzędnika, którego można zastraszyć i zmusić do ustępstwa. Szacunek, który znika przy pierwszej niewygodnej decyzji, nie wyrasta z wiary w świętość urzędu. Wyrasta z wygody. Dopóki przełożony spełnia oczekiwania, można go czcić; kiedy odmawia, można go obrzucić wyzwiskami. W takim układzie o szacunku dla godności biskupiej decydują nastroje parafian.

Od kolegializmu do dyktatury oczekiwań

Ten rozkład ma swoją historię. Początkiem posoborowego przewrotu w rozumieniu władzy kościelnej był kolegializm Vaticanum II. Konstytucja Lumen gentium przypisała kolegium biskupów wraz z jego głową najwyższą i pełną władzę nad Kościołem powszechnym. Zarzut wobec kolegializmu dotyczy przypisania najwyższej władzy dwóm podmiotom: papieżowi osobiście oraz kolegium biskupów wraz z papieżem. W monarchicznym ustroju współdziałanie biskupów z papieżem nie czyni z nich współposiadaczy jego prymatu. Dokument zachował zapisy potwierdzające prymat papieski, ale właśnie kolegialność uczynił zasadniczym motywem nowego sposobu opisywania rządów kościelnych. Z tej koncepcji wyrosła późniejsza przebudowa życia kościelnego pod hasłem synodalności.

Kolegializm dotyczy relacji między kolegium biskupów a papieżem, demokratyzacja zaś relacji między wiernymi a hierarchią. Łączy je kierunek przemiany: osłabianie jasnego rozróżnienia między tymi, którzy posiadają władzę, a tymi, którzy jej podlegają. W dalszym rozwoju posoborowej rewolucji coraz większą wagę przywiązywano do konsultacji, uczestnictwa, współodpowiedzialności i oczekiwań wspólnoty. Współczesne dokumenty synodalne wprost odwołują się do soborowej kolegialności jako podstawy rozwijania synodalnego sposobu sprawowania posługi biskupiej. Modernistyczna wykładnia „Ludu Bożego” dostarczyła temu procesowi szczególnie użytecznego narzędzia. Wiernych zaczęto przedstawiać jako zbiorowość, od której akceptacji ma zależeć prawo hierarchii do sprawowania władzy. Pasterz ma przede wszystkim słuchać, towarzyszyć i uwzględniać oczekiwania. Posłuszeństwo schodzi na dalszy plan, natomiast sprzeciw łatwo otrzymuje szlachetne nazwy: podmiotowość, współodpowiedzialność, troska o wspólnotę. Tak używane określenie „Lud Boży” służy przeciwstawianiu wiernych hierarchii i zaciera prawdę, iż władza kościelna pochodzi od Chrystusa.

Jednym z narzędzi posoborowej demokratyzacji są rady parafialne, dzięki których wprowadza się do życia kościelnego zasadę reprezentacji wiernych i ich udziału w rządzeniu parafią. W Niemczech i Francji rozszerzanie udziału świeckich w zarządzaniu parafiami trwa od dziesięcioleci; nie jest nowością ostatniego synodu, ale częścią rewolucji zapoczątkowanej po Vaticanum II. Niemiecka synoda w Würzburgu z lat 1971–1975 stanowi jeden z przykładów tego procesu: umacniała pozycję rad, przewidując wspólne omawianie spraw parafii i podejmowanie określonych uchwał wraz z proboszczem. Jego zwieńczenie stanowi dokument końcowy „synodu o synodalności” z 2024 roku, postulujący ponowne rozpatrzenie formuły głosu „jedynie doradczego”. Rada ma już nie tylko wyrażać opinię, ale uczestniczyć w podejmowaniu decyzji. Rady parafialne przyzwyczajają wiernych do przekonania, iż duszpasterz powinien sprawować władzę wspólnie z ich przedstawicielami. Wiedza, ofiarność i zaangażowanie świeckich nie dają im jurysdykcji ani prawa do uzależniania decyzji proboszcza od własnej zgody. W Grojcu rada zachowała się adekwatnie: spotkanie z Pindlem przebiegło według komunikatu diecezji spokojnie, a jej przedstawicielka publicznie potępiła zajście. Nie zmienia to oceny rad parafialnych jako narzędzia demokratyzacji. O tym, komu przysługuje władza w Kościele, rozstrzyga jego ustanowiony przez Chrystusa ustrój. Wybranie przedstawicieli parafian nie daje im udziału we władzy kościelnej.

Hasło walki z „klerykalizmem” dopełnia tę przemianę. Obowiązek posłuszeństwa można przedstawić jako poniżenie, stanowczość przełożonego jako przemoc, a egzekwowanie prawa jako biurokratyczną bezduszność. Człowiek podlegający władzy nabiera przekonania, iż każda odmowa spełnienia jego żądań narusza jego godność. W ten sposób kształtuje się roszczeniową postawę, która w chwili konfliktu ujawnia się już nie w uprzejmych słowach, ale w przekleństwach. Grojec pokazuje tę logikę w działaniu. Gdy akceptację wiernych czyni się miarą prawomocności decyzji, niewygodne rozstrzygnięcie zaczyna uchodzić za uzurpację. Przełożony musi ustąpić, ponieważ „lud” chce inaczej. o ile nie ustępuje, lud usiłuje go zatrzymać. Synodalne frazesy kończą się wówczas na schodach, przy policyjnej eskorcie. Odwieczne prawa Kościoła tracą jakiekolwiek znaczenie.

Moderniści przez dziesięciolecia korzystali z odziedziczonego szacunku dla urzędu, jednocześnie podważając zasady, które ten szacunek uzasadniały. Rozluźniali dyscyplinę, przedstawiali posłuszeństwo jako problem i schlebiali oczekiwaniom współczesnego człowieka. Teraz odkrywają, iż człowiek wychowany w takim porządku potrafi zwrócić swoje roszczenia także przeciw nim. Za utratę autorytetu odpowiadają sami. Zasłużyli na kompromitację własnych zasad i zbierają jej owoce. Sprawcy wyzwisk i przemocy odpowiadają za własne czyny — odpowiedzialność modernistów za rozkład autorytetu nie usprawiedliwia napaści.

Kościół jest hierarchiczny i monarchiczny

Kościół katolicki ma ustrój ustanowiony przez Chrystusa. Władza nie pochodzi w nim od zgromadzenia wiernych, liczby podpisów ani wyniku głosowania. Papież posiada najwyższą i pełną władzę jurysdykcji nad całym Kościołem, obejmującą również dyscyplinę i rządy. Sobór Watykański I wyłożył tę prawdę w konstytucji Pastor aeternus. Kościół jest monarchią: najwyższa władza nie otrzymuje mandatu od podwładnych i nie potrzebuje ich zatwierdzenia. Także najwyższa władza kościelna jest związana prawem Bożym i służy zachowaniu Objawienia, którego żaden przełożony nie może zmieniać. Monarchiczny ustrój Kościoła oznacza rzeczywiste zwierzchnictwo i rzeczywisty obowiązek posłuszeństwa. Św. Pius X w Vehementer nos przypominał rozróżnienie między pasterzami a wiernymi oraz to, iż władza kierowania Kościołem należy do hierarchii. Świeccy mogą otrzymywać zadania, służyć radą, wiedzą i pracą. Sama przynależność do parafii nie daje im prawa do obsadzania urzędów, uchylania dekretów ani narzucania przełożonym rozstrzygnięć administracyjnych. Ofiarność i zaangażowanie nie kupują jurysdykcji.

Prawowitemu biskupowi katolickiemu należy się szacunek, cześć należna urzędowi oraz posłuszeństwo w granicach jego władzy. Czy się to komuś podoba, czy nie. Osobista sympatia nie jest źródłem tego obowiązku, a osobiste niezadowolenie go nie znosi. Polecenie sprzeczne z prawem Bożym nie zobowiązuje; sama niewygoda wynikająca z decyzji przełożonego nie zwalnia jednak z posłuszeństwa. Zatarcie tej różnicy zamienia sumienie w wygodny pretekst do samowoli. Katolickie odrzucenie modernizmu wynika z wierności wierze i prawu Bożemu. Bunt służący wymuszeniu własnych żądań wynika z samowoli. Uczestnicy zajścia w Grojcu, uznający Pindla za biskupa, nie przedstawili doktrynalnej podstawy odrzucenia jego władzy. Po prostu odmówili podporządkowania się decyzji, której nie chcieli przyjąć, na postawie subiektywnych opinii. W ten sposób zaprzeczyli własnym deklaracjom.

Tradycyjne prawo kościelne chroni nietykalność biskupa surową sankcją. Kanon 2343 § 3 Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1917 roku przewiduje za czynną napaść na biskupa ekskomunikę latae sententiae, zastrzeżoną Stolicy Apostolskiej w szczególny sposób. o ile zostały spełnione przewidziane prawem warunki zaciągnięcia kary, sprawca podlega ekskomunice ipso facto — mocą samego prawa. Do czynnej napaści nie jest konieczne spowodowanie ciężkich obrażeń, wystarczy samo naruszenie nietykalności. Oto jak surowo tradycyjne prawo traktuje zachowanie przedstawiane dziś jako gwałtowny wyraz niezadowolenia.

Starokatolicka oferta: ten sam błąd pod innym szyldem

Na konflikcie próbuje skorzystać także środowisko polsko-katolickie, oferujące rozczarowanym parafianom demokratyczne współdecydowanie połączone z tradycyjną liturgią. W rozpowszechnianym komentarzu przedstawiono hierarchiczny ustrój jako przeszkodę w poszanowaniu godności wiernych i ich współodpowiedzialności za wspólnotę, a wywód zakończono zaproszeniem do własnej wspólnoty. Rozczarowanie wiernych ma zostać wykorzystane do pozyskania nowych członków. Wystarczy obiecać im, iż gdzie indziej będą gospodarzami, partnerami i współdecydentami. Oferta ta utrwala roszczeniową postawę i czyni z niej podstawę organizacji wspólnoty. Wierny ma znaleźć miejsce, które zagwarantuje mu wpływ odpowiadający jego oczekiwaniom. Religię wybiera się wówczas według dogodnych warunków uczestnictwa, a przynależność kościelna staje się sposobem zapewnienia sobie większego wpływu na sprawy wspólnoty.

Taka propozycja prowadzi na manowce. Katolickość nie polega na zachowaniu odpowiedniego stroju, ceremonii i kilku znajomo brzmiących nazw przy jednoczesnym odrzuceniu katolickiej nauki o Kościele. Tradycyjna liturgia nie służy do dekorowania ustroju sprzecznego z Tradycją. Sekciarska oferta, która obiecuje wiernym religię zgodną z ich żądaniami, pozostaje fałszywa również wtedy, gdy odwołuje się do prawdziwego rozczarowania i rzeczywistych krzywd. Im piękniejsze frazesy, tym większa potrzeba zbadania zasad, które mają osłonić.

Powrót do całej Tradycji

Ratunek stanowi powrót do Tradycji katolickiej: do całej wiary, całego prawa moralnego i kanonicznego oraz ustanowionego przez Chrystusa ustroju Kościoła. Taki powrót wymaga przyjęcia katolickiej nauki i podporządkowania jej własnego postępowania. Wymaga uznania prawdy także wtedy, gdy odbiera ona człowiekowi wygodną wymówkę, nakazuje posłuszeństwo albo potępia zachowanie jego własnego środowiska. Miarą naszego działania jest prawda, a celem — zbawienie dusz. Liczebność szeregów nie stanowi kryterium prawdziwości wiary. Człowiekowi rozczarowanemu posoborowym porządkiem trzeba przedstawić katolicką naukę integralnie, to znaczy w całości, wraz z jej wymaganiami. o ile szuka miejsca, w którym będzie mógł podporządkować religię własnej woli, musi usłyszeć jasno: katolicyzm wymaga podporządkowania własnej woli Bogu.

Dlatego powrót do Tradycji oznacza również odrzucenie roszczeniowości, pogardy i samowoli. Obrona wiary wymaga odwagi, wiedzy i wierności zasadom. Wrzask tłumu nie zastępuje żadnej z tych rzeczy. Kto potępia modernistyczną rewolucję, a przez cały czas stawia własne oczekiwania ponad wymaganiami wiary, pozostaje jej uczniem. W Grojcu spotkały się dwa owoce tego samego rozkładu: hierarchowie podważający podstawy autorytetu oraz wierni respektujący go tylko do chwili wydania niewygodnej decyzji. Moderniści odpowiadają za własną rewolucję, buntownicy za własne czyny. Pindel pod eskortą policji jest obrazem kompromitacji porządku, który miał pojednać religię z duchem współczesnego świata. Świat przyjął ustępstwa, a następnie wystawił rachunek. Odpowiedzią jest przyjęcie katolickiej wiary, katolickiego ustroju i katolickiej dyscypliny w całości. Także wtedy, gdy wymaga to wyrzeczenia się własnej prywaty, przyzwyczajeń i ambicji.

Michał P. Mikłaszewski, redaktor naczelny