20 listopada; rocznica śmierci José Antonia Primo de Rivery i gen. Franco — pamięć o prawdziwych Bohaterach hiszpańskiej „ostatniej krucjaty”

tenetetraditiones.blogspot.com 1 dzień temu
Oddajemy cześć prawdziwym Bohaterom, katolikom, którzy w Hiszpanii bronili Wiary przed rewolucyjnym terrorem, oraz pamięci pomordowanych duchownych i wiernych.

20 listopada przypada 90. rocznica rozstrzelania José Antonia Primo de Rivery oraz 51. rocznica śmierci gen. Franciszka Franco. Obu wielokrotnie wspominaliśmy na Tenete Traditiones. W tym roku wracamy do ich biografii także wobec niedawnego skandalu w polskim parlamencie i na wojskowych Powązkach, czyli oddanie państwowych honorów dla Dąbrowszczaków (formacja ta walczyła w hiszpańskiej wojnie domowej po stronie odpowiedzialnej za czerwony terror i masowe mordy. Była związana ze stalinowskim komunizmem i służyła interesom sowieckim) — wydarzenia, które pokazało, jak potrzebne pozostaje przypominanie religijnego wymiaru wojny hiszpańskiej oraz komunistycznego zaplecza Brygad Międzynarodowych.

Nie będziemy powtarzać całych życiorysów, przedstawionych już w artykule Adama Bussego o José Antoniu i we wspomnieniu gen. Franco z 2016 r.. Rocznica skłania natomiast do zastanowienia nad tym, czego dotyczy nasza pamięć: nad obroną prześladowanej Wiary, odpowiedzialnością władzy i dramatem narodu rozdzieranego wojną.

José Antonio — dziewięćdziesiąt lat od śmierci

José Antonio Primo de Rivera został rozstrzelany w Alicante 20 listopada 1936 r., w wieku trzydziestu trzech lat. Założyciel Falangi Hiszpańskiej pozostawał w więzieniu już przed wybuchem powstania wojskowego; jego udział w wydarzeniach i późniejsze wykorzystanie jego postaci trzeba odróżniać od roli dowódców prowadzących wojnę.

W publikowanych na Tenete opracowaniach przedstawialiśmy zarówno jego sprzeciw wobec marksistowskiego materializmu, jak i narodowo-syndykalistyczny program Falangi. Archiwum przypomina również różnice między tym ruchem a katolickim tradycjonalizmem karlistów oraz późniejszą polityką Franco. Wspólna data śmierci nie usuwa tych różnic; pozwala natomiast spojrzeć na dwie biografie związane z tym samym dramatycznym okresem historii Hiszpanii.

W rocznicę szczególne znaczenie ma testament napisany przez José Antonia w więzieniu 18 listopada 1936 r. Zawarł w nim pragnienie zakończenia bratobójczego rozlewu krwi:

„Oby moja krew była ostatnią krwią hiszpańską przelaną wskutek waśni domowych”.1 Słowa te pozostają świadectwem człowieka oczekującego śmierci. Przypominają zarazem, iż za nazwami obozów politycznych, wojskowymi komunikatami i późniejszymi sporami o pamięć kryją się konkretne ludzkie losy, rodziny i cierpienie całego narodu.

Franco i katolicka Hiszpania

Gen. Franciszek Franco zmarł w Madrycie 20 listopada 1975 r. W naszych wcześniejszych tekstach ocenialiśmy jego działalność przede wszystkim przez pryzmat powstrzymania rewolucji komunistycznej oraz przywrócenia katolickiego charakteru państwa. Aby zrozumieć tę ocenę, trzeba pamiętać, co oznaczało dla hiszpańskich wiernych prześladowanie: mordowanie duchownych, niszczenie świątyń i przemoc wymierzoną w samo wyznawanie Wiary.

Dlatego wielu katolików widziało w walce strony narodowej obronę możliwości dalszego katolickiego życia. Ten wymiar przypomnieliśmy niedawno przy okazji 90. rocznicy odsieczy Alkazaru w Toledo.

Świadectwem ówczesnego stanowiska Stolicy Apostolskiej jest orędzie Piusa XII do Hiszpanów z 16 kwietnia 1939 r. Papież wyraził euforia z pokoju i zwycięstwa katolickiej Hiszpanii, przypominając wcześniejsze cierpienia wiernych. Zakończeniu wojny towarzyszyło jednak zobowiązanie do odbudowy: sprawiedliwości, troski o potrzebujących i pozyskiwania ludzi oddalonych od Kościoła.2

Katolicki charakter państwa znalazł następnie wyraz w konkordacie zawartym ze Stolicą Apostolską 27 sierpnia 1953 r. Dokument uznawał szczególne miejsce religii katolickiej oraz regulował prawa Kościoła, nauczanie i działalność jego instytucji.3 To konkretny punkt odniesienia przy rozpatrywaniu stosunków państwa i Kościoła w tamtej Hiszpanii.

Polski czytelnik powinien pamiętać również o Radiu Madryt. Polska sekcja Radio Nacional de España rozpoczęła regularne nadawanie 12 stycznia 1949 r., umożliwiając emigracyjnym autorom przemawianie do rodaków pozostających pod komunistyczną władzą.4 Wątek ten zasługuje na miejsce w naszej pamięci o Hiszpanii, podobnie jak pomoc udzielana polskiej emigracji.

Wcześniejsze opracowania Tenete nie pomijały przy tym problemów dziedzictwa Franco: stosunku do karlistów, unifikacji obozu narodowego i wyboru następcy. Historia tych sporów wymaga rzeczowego badania; religijne znaczenie obrony Kościoła nie znosi odpowiedzialności za poszczególne decyzje polityczne ani moralnej oceny stosowanych środków.

Pamięć wobec przemilczeń

Wobec uroczystości na Powązkach trzeba powtórzyć: opowieść o Brygadach Międzynarodowych, która pomija ich związek z Kominternem oraz prześladowanie katolików po stronie republikańskiej, jest opowieścią zasadniczo niepełną. Państwo polskie, mające własne doświadczenie komunistycznego zniewolenia, powinno szczególnie starannie rozważać, jakim tradycjom przyznaje wojskowe honory. Powinniśmy czcić prawdziwych Bohaterów, a nie komunistycznych zbrodniarzy, gwałcicieli i morderców.

Rocznica 20 listopada przypomina także o obowiązku zachowania rozróżnień. Obrona katolickiej Hiszpanii obejmowała różne środowiska, których poglądy nie były tożsame. Pamięć o ofiarach rewolucji, ocena programu Falangi i ocena wieloletnich rządów Franco wymagają własnych argumentów. Katolicka miara pozostaje wspólna: prawa Boga, wolność Kościoła, obiektywne dobro narodu, sprawiedliwość i odpowiedzialność za ludzkie życie, wobec największego zagrożenia.

Polecajmy Bogu dusze zmarłych i pamiętajmy o hiszpańskich katolikach i Bohaterach, którzy cierpieli za Wiarę. Niech ich doświadczenie pozostanie przestrogą przed rewolucyjną nienawiścią oraz zobowiązaniem do obrony prawdy historycznej.

Cześć pamięci obrońców prześladowanego Kościoła! Chwała Bohaterom hiszpańskiej „ostatniej krucjaty”! Wieczny odpoczynek racz dać wszystkim zmarłym, Panie. R.I.P.

Jose Antonio Primo de Rivera – ¡Presente!

¡Viva España! ¡Viva Franco! ¡Viva Cristo Rey!

Redakcja Tenete Traditiones


Źródła:

  1. Testament José Antonia Primo de Rivery, 18 listopada 1936 r. — przekład przytoczonego zdania z języka hiszpańskiego. es.wikisource.org
  2. Pius XII, orędzie do wiernych Hiszpanii, 16 kwietnia 1939 r. www.vatican.va
  3. Konkordat między Stolicą Apostolską a Hiszpanią, 27 sierpnia 1953 r. www.vatican.va
  4. Polskie Radio: „Radio Madryt: pierwszy powojenny głos polskiej emigracji”. polskieradio.pl

Idź do oryginalnego materiału